ارزشیابی، شالوده توانمندسازی
شمع

 

ظرفیت سازی اجتماعی از راه ارزشیابی توانمندساز

محمد حسن محقق معین

خرداد 1390

 

 

موضوع بحث

 

ظرفیت سازی در هر واحد اجتماعی و هر بخش  از جغرافیا تحت تاثیر چهار نظام خصلتی،کارگزاری،تولیدی و محیطی است.ارزشیابی توانمند ساز می تواند با تاثیر وافر مثبت بر عناصر این چهار نظام، آنها را به سمت هم افزایی و کارکردی بودن بیشتر سوق دهد.در این یادداشت صرفاً به تببین مختصر دو مفهوم ظرفیت اجتماع و ارزشیابی توانمندساز  به طور عام می پردازیم.توضیح تفکیکی و تفصیلی هریک از عناصر و نظام های مرتبط با ظرفیت سازی اجتماعی و ارزشیابی توانمندساز را در یادداشت ها و یا کارگاه های آتی انشاءالله پی خواهیم گرفت.

 

ظرفیت اجتماع

 

توانایی دسته جمعی یک اجتماع برای دسترسی و کاربرد منابعش در تنظیم و کسب اهداف را می توانیم  ظرفیت اجتماع بنامیم.

مهمترین راهبردهای ظرفیت سازی اجتماعی عبارتند از:

  1. بهسازی رهبری
  2. بهبود سازمانی
  3. سازماندهی اجتماعی
  4. همکاری بین سازمان ها

اجرای موفق این راهبردها  در سازمان ها  و اجتماعات موجب  اثربخشی بیشتر مدیریت ها و  کمک به اداره امور در جهت نهادینه شدن عدم تمرکز و شکل گیری مردمانی مجهز برای تسهیل مدیریت مشارکتی محلی(سازمانی،جغرافیایی) خواهد شد.اجتماعات و سازمان های با ظرفیت بالا فهم بهتر و بیشتری از منابع و نحوه مصرف آن و نیز نیازها و خواسته هایشان و راه های دستیابی به آنها دارند.

سیاست های مدیریتی در بردارنده ارزشیابی که بین  مدیریت امور و بازخوردهای همگانی در اجتماعات( سازمانی و جغرافیایی) ارتباط برقرار می کنند،به میزانی که این ارتباط به هنگام و پویا باشد از اثربخشی و کارائی بیشتری برخوردار خواهند بود.ارزشیابی، فناوری بسیار مهم و سودمندی در امور مربوط به اداره در سطوح گوناگون (سازمانی و جغرافیای )است.

 ارزشیابان با رویکردهای متنوع و بعضاً غیر قابل جمعی به ارزشیابی می پردازند.بسیاری از رویکردهای ارزشیابی  با ساده سازی در برابر واقعیات پیچیده موجود در اجتماعات(سازمانی،جغرافیایی) کمکی به اداره امور نکرده و نمی توانند بکنند!در ادامه یکی از رویکردهای ارزشیابی مشارکتی که تا حدود زیادی پیچیدگی های اجتماعات را در نظر گرفته و  از ابزارهای مناسب برای کمک موثر و به هنگام به اداره امور  استفاده می کند؛ به نحوی اجمالی معرفی شده است.  

 

ارزشیابی توانمندساز

 

رسیدگی نظام مندبرای کمک به بهبود برنامه ها،فرآورده ها و کارکنان و بررسی رفتارهای اجتماعی وابسته به آنها به منظور گسترش ظرفیت ها و استفاده از فرصت ها از طریق یادگیری و پاسخگویی را می توانیم ارزشیابی توانمند ساز بنامیم.

 

موردِ ارزشیابی می تواند در چهار سطح ذیل قرار بگیرد:

 

1.         فرد

2.     برنامه

3.     سازمان

4.     نظام اجتماعی کل

 

سه قلمرو  مهم ارزشیابی  توانمند ساز عبارتند از:

 

1.     منابع                          (ارزشیابی تشخیصی)

2.     فرایند ها                     ( ارزشیابی تکوینی )

3.     پیامدها                       ( ارزشیابی پایانی  )

 

برای مثال اگر یک فعالیت آموزشی را در نظر بگیریم.معلم در بدو ورود به کلاس  و در هر جلسه  درسی می تواند یک ارزشیابی تشخیصی انجام دهد.او در این ارزشیابی وضعیت  نگرشی دانش آموزان را در حوزه موضوعی بحث آن جلسه تشخیص می دهد. در اصطلاح نیاز سنجی کند.در همان فعالیت آموزشی معلم در طول سال تحصیلی و در جلسات مختلف می تواند برای  تحقق دو هدف ِ کمک به فرایند یادگیری و نیز سنجش میزان یادگیری دانش آموزان ارزشیابی مستمر  انجام دهد. که همان ارزشیابی تکوینی است.در یایان سال و یا نیمسال تحصیلی هم، معلم امتحان می گیرد .این امتحان نوعی ارزشیابی پایانی  است. البته این سه نوع ارزشیابی را برای سازمان ها و برنامه های متنوع می توان انجام داد و اختصاص به فعالیت های آموزشی ندارد.

 

مراحل ارزشیابی توانمندساز

 

رویكرد ارزشیابی توانمندساز دارای سه مرحله است:1)تشخیص / تعیین رسالت؛2)ممیزی وظائف؛3)برنامه ریزی برای آینده.

اولین مرحله دربر دارنده تمركز بر روی رسالت،ماموریت یا چشم انداز موردِ ارزشیابی است.

دومین مرحله،ممیزی وظائف  است  که در دو بخش انجام می شود:

اولویت دهی آنچه می خواهیم یا می توانیم ارزشیابی كنیم(با توجه به اینكه ممكن و یا خوشایند نیست كه همه چیزها را ارزشیابی نمائیم).

درجه بندی چگونه خوب انجام دادن فعالیت های اهمیت دار با نماد 1 (كمترین) تا نماد 10 (بیشترین)

مرحله سوم،برنامه ریزی برای آینده بر پایه دو مرحله قبلی گذاشته می شود.بوسیله سئوال كردن از گروه برای فكر كردن در باره  هدف های مشترك و برنامه هایی برای تحقق بخشیدن هدف هایشان.ما با هم فكر می كنیم و از طریق شواهد موثق  راههایی برای  تصمیم گیری  در باره برنامه هایی كه كار كرده و اثر بخش باشند؛ می یابیم.

 

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين دوشنبه 24 خرداد 1390
تعداد نظرات تا اين لحظه :  19 اعلام نظر