کلیات کارگاه های ارزشیابی
شمع

 

معرفی الگوی ظرفیت سازی ارزشیابی در آبان ماه 1389 در مرکز آموزش عالی امام خمینی

محمد حسن محقق معین- مربی کارگاه

 

اهداف ارزشیابی

  1. پایش پیشرفت  به سوی اهداف برنامه
  2. تبیین نیازها و تامین حمایت های مورد نیاز
  3. پیدا کردن فرصت هایی برای بهبود کیفیت مستمر
  4. تضمین استمرار برنامه های اثر بخش و جلوگیری از اتلاف منابع در برنامه های  فاقد اثر بخشی

سوابق  شغلی  مربی کارگاه

 

30 سال کار در سمت های صفی،ستادی و  علمی شامل:

1359 تا 1365  امور اجرایی و مدیریتی 

1366 تا 1375  کارشناس و مسئول امور آموزشی

1376 تا 1389 عضو هیات علمی

 

کتاب های منتشر شده مربی کارگاه

 

  1. ارزشیابی توانمند ساز، 1383، تالیف: محمد حسن محقق معین ،منتشر شده توسط  انتشارات موسسه  بین المللی توسعه مفاهیم مدنی.
  2. مبانی ارزشیابی برنامه ، 1388، گرد آوری و ترجمه :محمد حسن محقق معین، ترجمه فصل اول کتاب Evaluation Theory, Models, and Applications تالیف دانیل استافل بیم و آنتونی شینگفیلد در آوریل2007  و نیز گزارش Framework for Program Evaluation in Public Health  تالیف وزارت بهداشت و خدمات انسانی امریکا در سپتامبر1999، منتشر شده توسط  موسسه ارزشیابی توانمند ساز معین.
  3. آموزش و بهسازی كاركنان دولت در ایران با نگاه ویژه به بخش كشاورزی،1383 منتشر شده توسط شبکه معین علمی - شمع.

 راه های خرید دو کتاب ارزشیابی برنامه و ارزشیابی توانمند ساز

 

راه ارزشیابی

 

اگر بتوانیم پاسخ هایی برای سه پرسش ذیل فراهم آوریم؛چگونه ارزشیابی کردن را نیز خواهیم آموخت:

  1. چه چیزی باید ارزشیابی شود؟برنامه چیست و در چه زمینه و شرایطی به اجرا گذاشته می شود؟
  2. چه استاندارد هایی(نوع یا سطح عملکرد) باید تحقق یابد تا برنامه،موفق قلمداد شود؟
  3. چه شواهدی برای نشان دادن عملکرد برنامه(در هریک از استاندارد ها )،قابل استفاده و مقبول است؟

 

محتوای آموزشی  کارگاه ها

 

محتوای کارگاه ها شامل فعالیت های یاد دهی و یادگیری در سه بخش ذیل خواهد بود:

  1. آشنایی شرکت کنندگان با یکدیگر و تجاربشان  و  آماده شدن برای کار دسته جمعی با هم در طول برگزاری کارگاه
  2. انجام ارزشیابی تشخیصی و مستمر ، توسط مربی  در طول برگزاری کارگاه و تلاش در ایجاد مدام انگیزه برای یادگیری فعال در جلسات یکپارچه کارگاه و نیز از طریق انجام کار های مشترک در گرو ههای  سه تا پنج نفره
  3. آشنایی با سازه های مفهومی ارزشیابانه

مفاهیم  کلیدی مورد بحث در کارگاه ها

 

برخی از سازه های مفهومی  که در این کارگاه ها به بحث گذاشته می شود عبارتند از: ارزشیابی؛ چار چوب ارزشیابی برنامه ؛ارزشیابی توانمند ساز که به اختصار در ادامه توضیح داده شده اند.

 

ارزشیابی(Evaluation)

جمع آوری نظام مند اطلاعات در باره شایستگی، بها و اهمیت  یک چیز.برخی از کارکرد های ارزشیابی عبارتند از:

n      یادگیری و كسب شناخت

n      ظرفیت سازی

n      بهبود عملکرد

n      پاسخگویی

n      توانمند سازی

n      دگرگونی اجتماعی

n      عدالت اجتماعی

 

چارچوب ارزشیابی برنامه (program evaluation framework)

 

"ارزشیابی برنامه" موثر، راه نظام مندی برای بهبود و پاسخگویی عمومی از طریق به كار گیری رویه هایی مفید،امكان پذیر،اخلاقی و دقیق است.چارچوب،راهنمای سازمان ها و برنامه ها  در كاربرد ارشیابی است.چارچوب، به منظور خلاصه كردن و سازمان دادن عناصر ضروری ارزشیابی برنامه، طراحی شده است.چارچوب،شامل  مراحلی در تجربه ارزشیابی برنامه و استاندارد هایی برای ارزشیابی برنامه است.تكمیل مراحل و استاندارد های این چارچوب اجازه فهم زمینه هر برنامه را خواهد داد.

چارچوب همچنین در بهبود  نحوه درك و اجرای ارزشیابی برنامه اثر خواهد گذاشت.علاوه بر اینها،چارچوب مشوق رویكردی است كه ارزشیابی را با امور روزمره برنامه،یكپارچه به حساب می آورد.تاكید چارچوب بر اتخاذ راهبرد های عملی مستمر كه مستلزم مشاركت همه ذی نفعان است بوده  و نه صرفا به كار گرفتن متخصصان ارزشیابی.درك و به كارگیری عناصر این چارچوب می تواند به مثابه نیروی جهت دهنده ای برای برنامه ریزی راهبرد های موثر در انجام  وظایف سازمانها،بهبود بخشیدن به برنامه های موجود، و نشان دادن نتایج سرمایه گزاری ها  قلمداد گردد.

چارچوب شامل مراحل  شش گانه ای است که  در ارزشیابی هر برنامه، باید به کار گرفته شود و عبارتند از:مشارکت ذی نفعان،توصیف برنامه،طراحی کانونِ ارزشیابی،جمع آوری شواهد معتبر،تبیین نتایج و تضمین کاربرد و اشتراک آموخته ها.چارچوب  همچنین شامل مجموعه ای از 30 استاندارد برای سنجش کیفیت فعالیت های ارزشیابی است که در چهار مقوله: سودمندی،امکان پذیری، انصاف،و درستی سازماندهی شده است.چارچوب توسط متخصصین ارزشیابی در  امریکا تدوین شده و هم اکنون معتبر ترین الگوی ارزشیابی برنامه در جهان است. استانداردهای به کار رفته در چارچوب، توسط کمیسیون مشترک برای استاندارد های ارزشیابی تدوین شده و  مورد پذیرش موسسه  استاندارد های ملی و نیز انجمن ارزشیابی امریکا و نیز 14 سازمان حرفه ای دیگر قرار گرفته است.این چارچوب  در بخش دوم کتاب  مبانی ارزشیابی برنامه به طور کامل معرفی شده است.

 

ارزشیابی توانمند ساز (empowerment evaluation)

 

ارزشیابی توانمند ساز عبارت است از: جمع آوری نظامند اطلاعات در باره مورد ارزشیابی به منظور گسترش ظرفیت ها و استفاده از فرصت ها. مربی کارگاه در سال 1383 کتابی تحت عنوان ارزشیابی توانمند ساز تالیف کرده که در همان سال توسط موسسه توسعه مفاهیم مدنی منتشر گردید.

موردِ ارزشیابی می تواند در چهار سطح ذیل قرار بگیرد.

n          فرد

n      برنامه

n      سازمان

n      نظام اجتماعی کل

سه قلمرو  مهم ارزشیابی  توانمند ساز عبارتند از:

n      منابع                          (ارزشیابی تشخیصی)

n      فرایند ها                     ( ارزشیابی تکوینی )

n      پیامدها                       ( ارزشیابی پایانی  )

 

برای مثال اگر یک فعالیت آموزشی را در نظر بگیریم.معلم در بدو ورود به کلاس  و در هر جلسه  درسی می تواند یک ارزشیابی تشخیصی انجام دهد.او در این ارزشیابی وضعیت  نگرشی دانش آموزان را در حوزه موضوعی بحث آن جلسه تشخیص می دهد. در اصطلاح نیاز سنجی کند.در همان فعالیت آموزشی معلم در طول سال تحصیلی و در جلسات مختلف می تواند برای  تحقق دو هدف ِ کمک به فرایند یادگیری و نیز سنجش میزان یادگیری دانش آموزان ارزشیابی مستمر  انجام دهد. که همان ارزشیابی تکوینی است.در یایان سال و یا نیمسال تحصیلی هم، معلم امتحان می گیرد .این امتحان نوعی ارزشیابی پایانی  است. البته این سه نوع ارزشیابی را برای سازمان ها و برنامه های متنوع می توان انجام داد و اختصاص به فعالیت های آموزشی ندارد.

 

مراحل ارزشیابی توانمندساز

 

رویكرد ارزشیابی توانمندساز دارای سه مرحله است:1)تشخیص / تعیین رسالت؛2)ممیزی وظائف؛3)برنامه ریزی برای آینده.

اولین مرحله دربر دارنده تمركز بر روی رسالت،ماموریت یا چشم انداز موردِ ارزشیابی است.

دومین مرحله،ممیزی وظائف  است  که در دو بخش انجام می شود:

اولویت دهی آنچه می خواهیم یا می توانیم ارزشیابی كنیم(با توجه به اینكه ممكن و یا خوشایند نیست كه همه چیزها را ارزشیابی نمائیم).

درجه بندی چگونه خوب انجام دادن فعالیت های اهمیت دار با نماد 1 (كمترین) تا نماد 10 (بیشترین)

مرحله سوم،برنامه ریزی برای آینده بر پایه دو مرحله قبلی گذاشته می شود.بوسیله سئوال كردن از گروه برای فكر كردن در باره  هدف های مشترك و برنامه هایی برای تحقق بخشیدن هدف هایشان.ما با هم فكر می كنیم و از طریق  شواهد موثق  راههایی برای  تصمیم گیری  در باره برنامه هایی كه كار كرده و اثر بخش باشند؛    می یابیم.

 

انواع و اشکال برگزاری کارگاه

 

انواع آموزش ها و  کارگاه های ارزشیابی با توجه به مخاطبان مورد نظر و زمانبندی مطلوبِ سازمان های متقاضی اجرای را می توان  به اشکال مختلف سازمان داد؛ از یک جلسه سخنرانی دو ساعته  تا یک سلسله  کارگاه آموزشی ارزشیابی در خلال یک سال.  در ادامه به 10 عنوان کارگاه ارزشیابی و  چهار نمونه از اشکال برگزاری آموزش های ارزشیابی اشاره شده است.

 

عناوین برخی از کارگاه های ارزشیابی

 

کارگاه های عمومی:

 

·        ارزشیابی

·        ارزشیابی توانمند ساز

·        الگوی برنامه ریزی و ارزشیابی برنامه – ابواب

·        ارزشیابی برنامه

·        اخلاق حرفه ای و استانداردهای ارزشیابی

 

کارگاه های تخصصی:

 

·        ارزشیابی آموزشی

·        شاخص و ابزار سازی در ارزشیابی

·        سیاست ارزشیابی

·        ظرفیت سازی ارزشیابی

·        تسهیل گری ارزشیابی

 

دستور كار كارگاه یک روزه  ارزشیابی برنامه

 

  00/10- 00/9     معرفی و مرور كلی چارچوب ارزشیابی برنامه

30/10- 15/10    استراحت

00/12- 30/10   توصیف برنامه، مشارکت ذی نفعان ، و طراحی کانون ارزشیابی

30/12- 00/12   ناهار و نماز

30/14- 30/ 12  جمع آوری شواهد،تبیین نتایج ،و گزارش و کاربست یافته ها

45/14- 30/14  استراحت

00/17- 45/14  استاندارد های ارزشیابی

30/17- 00/17  ارزشیابی کارگاه

 

گارگاه آموزشی ارزشیابی برنامه در گروه های محلی –  بهمن ماه 1387 

دستور كار كارگاه سه روزه  ارزشیابی برنامه

 

نشست اول

جلسه اول: افتتاحیه و  آماده شدن  اعضای کارگاه برای مشارکت

جلسه دوم:تعریف ارزشیابی، آشنایی با قلمرو و کارکردهای ارزشیابی،و محدودیت های ارزشیابی در ایران

پایش اول

نشست دوم

جلسه سوم: آشنایی با چارچوب ارزشیابی برنامه

جلسه چهارم:مشارکت ذی نفعان

پایش دوم

نشست سوم

جلسه پنجم: توصیف برنامه

جلسه ششم: طراحی کانون ارزشیابی

پایش سوم

نشست چهارم

جلسه هفتم:  جمع آوری شواهد

جلسه هشتم:تبیین نتایج

پایش چهارم

نشست پنجم

جلسه نهم: گزارش و کاربست یافته ها

جلسه دهم: اهمیت اخلاق حرفه ای و استاندارد ها برایی  ارزشیابی و ارزشیابان

پایش پنجم

جلسه یازدهم:استاندارد های ارزشیابی

جلسه دوازدهم:استاندارد های ارزشیابی

ارزشیابی نهایی کارگاه

 

کارگاه الگوی برنامه ریزی و ارزشیابی برنامه – ابواب معین- بهمن ماه 1387 

دستور كار كارگاه یک روزه  ارزشیابی توانمند ساز

 

  00/10- 00/9     معرفی و مرور كلی رویکرد ارزشیابی توانمند ساز

30/10- 15/10    استراحت

00/12- 30/10    بیانیه رسالت و ممیزی وظائف(بخش اول-  تعیین وظائف پراهمیت)

30/12- 00/12   ناهار و نماز

30/14- 30/ 12  ممیزی وظائف ( ادامه بخش اول و بخش دوم- درجه بندی نحوه  انجام وظائف)

45/14- 30/14  استراحت

00/17- 45/14  برنامه ریزی برای آینده

30/17- 00/17  ارزشیابی کارگاه

 

دستور كار كارگاه دو و نیم روزه  ارزشیابی توانمند ساز

 

نشست اول

جلسه اول: افتتاحیه و  آماده شدن  اعضای کارگاه برای مشارکت

جلسه دوم:تعریف ارزشیابی، آشنایی با قلمرو و کارکردهای ارزشیابی،و محدودیت های ارزشیابی در ایران

پایش اول

نشست دوم

جلسه سوم: مبانی ارزشیابی توانمندساز

جلسه چهارم:آشنایی با بیانیه رسالت و راه ههای تبیین آن

پایش دوم

نشست سوم

جلسه پنجم: ممیزی برنامه –  تعریف و تعیین میزان اهمیت فعالیت ها

جلسه ششم: ممیزی برنامه -  تعیین میزان موفقیت فعالیت ها

پایش سوم

نشست چهارم

جلسه هفتم:  آشنایی با برنامه ریزی برای آینده از طریق مدل های منطقی

جلسه هشتم:تشریح یک مدل منطقی برنامه

پایش چهارم

نشست پنجم

جلسه نهم: تدوین مدل منطقی اجرای برنامه متناسب با نیاز های سازمان

جلسه دهم: تدوین مدل منطقی متناسب با نیاز های سازمان

ارزشیابی نهایی کارگاه

  

برون داد کارگاه های ارزشیابی

 

فراگیران کارگاه ها در صورت مشارکت فعال در طول برگزاری کارگاه از قابلیت های آشنایی با :  هم ، مبانی ارزشیابی ،چارچوب ارزشیابی برنامه و رویکرد ارزشیابی  توانمند ساز و سایر موضوعات مطرح در انواع کارگاه های ارزشیابی برخوردار شده و به تدریج زمینه های استفاده از چارچوب ها و رویکرد های ارزشیابی را در فعالیت های  سازمانی و عمومی خویش با  دانش افزایی مستمر، فراهم خواهند آورد.

 

کارگاه الگوی برنامه ریزی و ارزشیابی برنامه – ابواب معین- بهمن ماه 1387

 

رزومه کوتاه محمد حسن محقق معین

محمد حسن محقق معین

آخرین مدرک تحصیلی

فوق لیسانس جامعه شناسی از دانشگاه تربیت مدرس در سال 1375

 

سن ، تاهل و محل زندگی مربی

 

 50 سال ، دارای سه فرزند و ساکن در تهران

 

 سوابق شغلی

 

30 سال کار در سمت های صفی،ستادی و  علمی شامل:

 

1359 تا 1365  شاغل  در امور اجرایی و مدیریتی  در جهاد سازندگی استان کردستان و وزارت جهاد سازندگی

1366 تا 1375  کارشناس امور آموزشی در وزارت جهاد سازندگی

1376 تا 1389 عضویت در هیات علمی آموزشی تا پایه 26 در مرتبه مربی  گروه مدیریتِ مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره) وزارت جهاد کشاورزی

 

 

برخی از کارگاه های آموزشی برگزار شده

 

نام کارگاه

 

سرکت کننده گان

 

زمان برگزاری

 

متقاضی برگزاری

مکان برگزاری

ارزشیابی توانمند ساز طرح شهرسازان جوان

کارشناسان شهرداری،معلما ن و مدیران مدارس مجری طرح و اولیاء دانش آموزان

16- 15 بهمن ماه 1384

 

شهرداری منطقه 10 تهران

 

مرکز تشکل های مردمی شهرداری منطقه 10 تهران

تربیت مربی ارزشیابی توانمند ساز

دبیران سازمان های مردم نهاد جوانان غرب کشور

ششم لغایت هشتم اردیبهشت ماه 1386

 

سازمان ملی جوانان

مهمانسرای جهانگردی سنندج

ارزشیابی برنامه

کارشناسان و کارشناسان ارشد حوزه ترویج و آموزش  وزارت جهاد کشاورزی

14  لغایت 17 بهمن 1386

معاون ترویج و آموزش  سازمان ترویج،آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی

مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره) واقع در  محمد شهر کرج

ارزیابی و بهبود مستمر فعالیت های آموزشی

کارشناسان و کارشناسان ارشد دفتر آموزش کارکنان وزارت جهاد کشاورزی

6  بهمن لغایت 18 اسفند 1387

معاونت آموزش و تجهیز نیروی انسانی سازمان ترویج،آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی

دفتر آموزش کارکنان و موسسه علمی کاربردی وزارت جهاد کشاورزی

 


 

 

برخی از آثار  مربی

 

  1. ارائه 18  مقاله در همایش های علمی،
  2.  مجری اصلی سه پژوهش در سطح ملی،
  3. ایراد 15سخنرانی علمی،
  4. راه اندازی و اداره چندین نشریه الکترونیکی برخط ،
  5. عضویت در چند انجمن علمی کشوری و
  6. عضویت در چند نهاد بین المللی با تخصص ارزشیابی

 

ای میل

  mmoein@gmail.com

شماره های تلفن  

 

       09123855372    و  02144141041

 

وب سایت ها

متن کامل بسیاری از مقالات و سایر آثار و خصوصیات  محمد حسن محقق معین به صورت آن لاین در دو وب سایت شخصی وی در نشانی های ذیل در دسترس همگان است.

 

http://www.arzeshyaby.ir

http://www.moein.net

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين سه شنبه 26 آبان 1389
تعداد نظرات تا اين لحظه :  17 اعلام نظر