سخنرانی علمی
شمع

 

چشم انداز ارزشیابی،گذشته،حال،آینده

محمد حسن محقق معین

دومین گردهمایی پاسداشت پژوهش در آموزش

کرج- مرکز آموزش عالی امام خمینی (ره)-سالن کوثر

   دوشنبه 30آذر 1388- ساعت 10 صبح

 

تاکنون تلاش های اندکی برای تحلیل  و تثبیت نظام مند تاریخ ارزشیابی و مستند سازی حوزه ارزشیابی صورت گرفته است(استافل بیم،2007). نظریه و تجربه ارزشیابی در حوزه آموزش و پرورش رشد یافته است. رالف دابلیو تایلور کسی است که اغلب از او به عنوان پدر ارزشیابی آموزشی یاد می کنند.با استفاده از فعالیت های اولیه او به عنوان نقطه مبنای اصلی، تحول ارزشیابی را می توان در چهار دوره  تقسیم کرد که عبارتند از دوره های:پیدایش(قبل از 1930 و ظهور تایلور)؛تثبیت(دوره فعالیت محوری تایلور تا 1945)، تجهیز(دوره نفوذ تایلور)؛و جهش( دوره اتخاذ جهت گیری های جدید و ظهور تدریجی حرفه ارزشیابی از 1970 به بعد).

ارزشیابی در چه جامعه ای مهم است؟ارزشیابی در جوامعی زائیده شده  و بالیده كه بنیان های ارزشی  آنها از جمله:نظم،عقلانیت،بهبود،پیشرفت،تكثر گرایی،پاسخگویی،ایمنی،كار،تقسیم كار،نظارت،مستندسازی،پاكدامنی،اعتبار بخشی،كارایی،اثربخشی،كیفیت،دقت،تولید علم،کاربرد علم در عمل،میانه روی ( صرفه جویی)،حمایت و مشاركت بوده اند.

کوریون در سال 2007  برای ارزشیابی 5 نوع و هفت قلمرو  در نظر گرفته است.انواع ارزشیابی عبارتند از:ارزشیابی فرایند،ارزشیابی پیامد ها،ارزشیابی هزینه ها،ارزشیابی تطبیقی،ارزشیابی تعمیمی.قلمروها و  میادین ارزشیابی عبارتند از:ارزشیابی برنامه،ارزشیابی کارکنان،ارزشیابی محصول،ارزشیابی خط مشی،ارزشیابی عملکرد،ارزشیابیportfolio،ارزشیابی .proposal

ارزشیابی دارای نهاد ها و  سازمان های حرفه ای متعددی است.شامل انجمن ارزشیابی امریكا (American Evaluation Association) و نیز استانداردهایی برای خدمات ارزشیابی است.(شامل استاندارد های تهیه شده توسط کمیسیون مشترک  استاندارد ها  برای ارزشیابی آموزشی(Joint Committee on Standards for Educational Evaluation)  در سال های 1988،1994و 2003  به ترتیب برای ارزشیابی كردن (كاركنان،برنامه و دانش آموزان) و استاندارد های ممیزی دولت امریكا(U.S. Government Auditing Standards) ، علاوه براین اصول راهنمای ارزشیابانِ انجمن ارزشیابی امریكا(AEA’s Guiding Principles for Evaluators) .

در تلاش برای فراهم نمودن چشم اندازی گسترده از ارزشیابی که  در بر دارنده ارزشیابی های فردی و حرفه ارزشیابی به طور عام باشد،استافل بیم و شینگفیلد دوازده نقش اساسی در ارزشیابی  تعریف کرده اند که عبارتند از:مشتری،طراح،هماهنگ کننده،مباشر،پاسخگو،متخصص حمایت فنی،متخصص اطلاعات،متخصص ارتباطات،آموزشگر،پژوهشگر،توسعه گر،و فرا ارزشیاب.

متاسفانه جامعه دانشگاهی ما در ایران ، از تحولات ارزشیابی غفلت کرده و اساتید صاحب کرسی در دانشگاههای معتبر  کشور صرفا به ترویج گرایش های ارزشیابانه رشته فارغ التحصیلی و تخصصی خاص خود در حوزه ارزشیابی مثلا    اعتبار سنجی(Accreditation) در دانشگاه تهران ؛یا اندازه گیری (Measurement)در دانشگاه علامه طباطبایی و یا روان سنجی(Psychometrics)  در    دانشگاه تربیت معلم و سایر دانشگاهها آن هم صرفا در حوزه های آموزش و روانشناسی پرداخته اند. دانش ارزشیابی)  Evaluation)در کشور ما نه تولید شده و نه به درستی منتقل شده است. ارزشیابی در ایران با دو محدودیت اساسی علمی!  روبرو است یکم زندانی شدن در قلمرو علوم آموزشی و دوم در سیطره نگرش های کمّی روش تحقیقی  قرار گرفتن.

نویسنده این سطور  امیدوار است که مباحث مطرح شده در کتاب مبانی ارزشیابی برنامه  به درک عمیق و جامع از علم،هنر و حرفه ارزشیابی در ایران کمک نماید. امید می رود این قبیل ابتکارات،  به عنوان گام های آغازین برای شکل گیری حرفه ارزشیابی در ایران  قلمداد شده و منجر به زایش و پویش ارزشیابی، همزمان در دو بخش علمی - دانشگاهی و اداری -  اجرایی کشور گردد. تولد حرفه ارزشیابی در کشور  گامی به سوی تعالی است .ارائه خدمات ارزشمند ارزشیابانه به مردم ، سازمان ها و برنامه ها   منجر به بالندگی بیشتر عرصه نظری و عملی ارزشیابی در کشورمان خواهد شد.

پیشنهاد سخنران :توجه  بیشتردانشگاهها و بخش اجرایی کشور  ایران به مفاد دو کتاب زیر که هردو به زبان فارسی است:

مبانی ارزشیابی برنامه:

http://www.moein.net/viewblog.asp?bid=27

ارزشیابی توانمند ساز:

 http://www.arzeshyaby.ir/book.asp

 

فایل پاورپوینت مطالب سخنرانی را از اینجا دریافت کنید.

 

 

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين شنبه 29 آذر 1388
تعداد نظرات تا اين لحظه :  105 اعلام نظر