تقدیم به جویندگان نظم و پیشرفت
شمع

 

 

بسم الله الرحمن الرحیم

کتاب مبانی ارزشیابی برنامه  در قطع رقعی در 200 صفحه به قیمت چهار هزار تومان منتشر شد

 

محمد حسن محقق معین

 

23 آبان 1388

                            

 

 پیش گفتار مترجم

 

 به نظر می رسد آشنائی فارسی زبانان با مباحث اصلی، محوری و مطرح ارزشیابی در جهان، تا حدود زیادی زمینه كسب شناخت و ایجاد نگرش های جدید درباب ارزشیابی را فراهم آورد. در کتاب مبانی ارزشیابی برنامه از دو سند مهم و دست اول برای نزدیک شدن به این هدف، استفاده شده است: یک: فصل اول کتاب "نظریه ارزشیابی، الگوها و کاربردها"  (Evaluation Theory, Models, and Applications) و دوم: گزارش چارچوب ارزشیابی برنامه برای بهداشت عمومی                                    ( Framework for Program Evaluation in Public Health).

در بخش اول کتاب به نحوی مجمل و مفید چهار موضوع مورد بحث قرار گرفته است. اول اهمیت و جایگاه ارزشیابی، دوم تعریف مفهومی ارزشیابی و بسط نظریه ارزشیابی برنامه، سوم تبارشناسی ارزشیابی و چهارم ویژگی ها و کارکردهای ارزشیابی به عنوان یک حرفه در میان و در ارتباط با دیگر     حرفه های موجود در جامعه. ادعای مترجم این است که طرح موضوعات دوم و چهارم در این اثر به این شکل در ادبیات فارسی ارزشیابی در ایران برای اولین بار صورت گرفته و می تواند منجر به ایجاد نگرش های جدید نسبت به ارزشیابی در دانشگاهیان و کارگزاران اجرایی مرتبط با موضوع ارزشیابی و به تبع آن ها در دیگر متخصصان و مردم کشور عزیزمان گردد. در این اثر نویسندگان انواع روش شناسی های ارزشیابانه را شناسایی کرده و خصوصیات حرفه ارزشیابی، تاریخ و چگونگی گسترش آن، اصول راهنمای مرجع، استانداردهای حرفه ای برای ارزشیابی و  طیف وسیعی از مشاغل مرتبط با ارزشیابی را تعریف نموده اند. در یك كلام هدف نویسندگان این اثر، مطلع ساختن خوانندگان از بنیان های ارزشیابی به عنوان یك عرصه مطالعه و تجربه است. دکتر دانیل استافل بیم(Danniel L.Stufflebeam) استاد مشهور آموزش و پرورش دانشگاه میشیگان غربی نویسنده اول کتاب است و عضو هیأت مؤسس کمیسیون مشترک ارزشیابی و بنیان گذار مرکز ارزشیابی در دانشگاه دولتی "اوهایو" در سال 1965 و رئیس آن تا سال 2002 بوده است. "استافل بیم" در ایران بیشتر  با مدل ارزشیابی سیپ(CIPP) شناسایی می شود.  نویسنده دوم کتاب آنتونی شینگ فیلد(Anthony J.Shinkfield) است. وی متخصص در آموزش و پرورش بوده و در موقعیت های رهبری آموزش شامل دستیاری ریاست و هماهنگ کنندگی تحقیق و                                   برنامه ریزی وزارت آموزش و پرورش جنوب استرالیا کار کرده است. در امریکا او هم مانند استافل بیم پر آوازه است، کتاب نظریه ارزشیابی الگوها و کاربردها در 768 صفحه در چهار بخش و بیست و هفت فصل توسط انتشارات     جسی بیس(Jossey-Bass) در سال 2007 با قیمت 70 دلار منتشر شده است در اثر حاضر صرفاً فصل اول این کتاب ترجمه شده است.

در بخش دوم کتاب، گزارشی تحت عنوان "چارچوب ارزشیابی برنامه برای بهداشت عمومی" ترجمه شده است. این گزارش حاصل فعالیت  یک کار گروه در دو سال متوالی است. در ماه می 1997 مسؤولان و کارشناسان وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده امریکا نیاز به تلفیق ارزشیابی با  مدیریت برنامه را تشخیص داده و این گروه کاری را  به منظور بسط یک چارچوب که عناصر بنیادی ارزشیابی برنامه را خلاصه و سازماندهی نماید، تشکیل دادند. در فوریه 1998 به منظور بسط چارچوبی برای ارزشیابی در امور بهداشت و درمان، کارگاهی با حمایت کار گروه ارزشیابی با مشارکت تقریباً 90 نماینده از گروه های ذی نفع برگزار شد. علاوه بر این کار گروه  با حدود 250 نفر مصاحبه کرد، گزارش های ارزشیابی منتشر شده و منتشر نشده را مرور نمود و با ذی نفعانی از انواع برنامه ها مشورت کرد؛ و یک      وب سایت برقرار نمود. در اکتبر 1998 یک دوره ملی آموزش از راه دور برای تشریح و برجسته کردن چارچوب با شرکت حدود 10000 نفر از متخصصان برگزار کرد... و در نهایت، چارچوب در سپتامبر 1999 منتشر شد. اگرچه این چارچوب در وزارت بهداشت  امریکا تهیه شده و مثال های مطرح شده در آن عمدتاً در حوزه بهداشت است. اما استفاده از آن در هر برنامه ای امکان پذیر است. این چارچوب حدود 10 سال پیش تدوین شده است اما در دوره های آموزشی سال 2008  انجمن ارزشیابی امریکا از همین چارچوب  معتبر برای آموزش ارزشیابان شاغل در حوزه های مختلف کاری استفاده شده است.

در بخش سوم کتاب، چند مبحث تکمیلی به قلم مترجم، اضافه شده است از جمله: مبانی فلسفی- نظری ارزشیابی، سنت های فلسفی: اثباتی، تفسیری، انتقادی، الگوهای نظری فن سالار و تکثرگرا، ارزشیابی، یادگیری، توافق و اطمینان و بالاخره محدودیت های ارزشیابی درایران. انشاالله اساتید و رهبران ارزشیابی در کشور از تجربیات استافیل بیم و شینگفیلد که عمری را در راه مطالعه و پیش راندن ارزشیابی در جهان صرف کرده اند؛ استقبال کرده و کارگزارن اجرایی مرتبط با ارزشیابی هم مشتری چنین الگوهای نوین ارزشیابانه ای گردند. امیدوارم این اثر بتواند منجر به تغییر نگرش نامبردگان در جامعه دانشگاهی نسبت به ارزشیابی گردیده و متعاقب آن شاهد بروز رفتارهای جدید به ویژه در جامعه فارغ التحصیلان و دانشجویان حوزه های مرتبط با ارزشیابی در کشور عزیزمان باشیم. تولد حرفه ارزشیابی در کشور گامی به سوی تعالی است. ارائه خدمات ارزشمند ارزشیابانه به مردم،سازمان ها و برنامه ها منجر به بالندگی بیشتر عرصه نظری و عملی ارزشیابی خواهد شد.

مترجم امیدوار است خوانندگان این اثر نقطه نظرات انتقادی خود را درباره آن با وی در میان بگذارند.

تشکر ویژه

از موسسه دانش پژوهان جوان و شرکت خدمات اطلاع رسانی کتابدار که در مراحل مختلف آماده سازی و انتشار،  مترجم و ناشر این اثر را یاری کردند؛ کمال تشکر را دارم.

                             محمد حسن محقق معین

                                 آبان 1388

 

 

فهرست مطالب کتاب

 

پیش گفتار مترجم

بخش اول: چشم انداز ارزشیابی

مقدمه

چرا ارزشیابی مهم است؟

اهداف مناسب ارزشیابی و رشته های وابسته به آن کدامند؟

آیا ارزشیابی ها برای كنترل كیفیت، هدایت بهبود و حفاظت از مصرف كنندگان كافی هستند؟

عرصه ارزشیابی با دیگر حرفه ها چگونه ارتباط بر قرار می كند؟

ارزشیابی چیست؟

·    تعریف کمیسیون مشترک ارزشیابی از ارزشیابی  26

·    تعریف مبسوطِ ارزش محور از ارزشیابی            33

·    عملیاتی کردن تعریف ما از ارزشیابی               37

چگونه سود، به اندازه کفایت خوب است؟ چگونه بد، تحمل ناپذیراست؟ چگونه جواب چنین سوالاتی را بیابیم؟

استانداردهای عملکرد کدامند؟چگونه می توان آنها را به کار زد؟

چرا توجه به ارزش های متکثر مناسب است؟

ارزشیابی ها باید به صورت تطبیقی، غیر تطبیقی، یا هر دو صورت انجام شود؟

ارزشیابی­ها چگونه باید به کار گرفته شود

  • ارزشیابی تکوینی برای بهبود                               49
  • ارزشیابی پایانی برای پاسخ گویی                         50  
  • ارتباطات ارزشیابی های تکوینی و پایانی                 53
  • ارزشیابی برای کمک به انتشار اطلاعات                  55
  • ارزشیابی برای پرورش روشن فکری                       55

چرا تمایز گزاری بین ارزشیابی غیر رسمی و ارزشیابی رسمی مهم است؟                                                                      56

  • ارزشیابی های غیر رسمی                                  57
  • ارزشیابی های رسمی                                       58

چگونه ارائه دهنده گان خدمت و سازمان های آن ها الزامات   پاسخ گویی عمومی را تأمین می کنند؟

  • اعتبار بخشی                                               59
  • چرا ساز و کارهای ارزشیابی درونی مورد نیاز است؟ 60
  • چرا کارکنان و شرکت ها همانند هم در زمینه ارزشیابی مسؤولیت دارند؟                                           61

روش های ارزشیابی رسمی کدامند؟

حرفه ارزشیابی چیست و چگونه آن را تقویت کنیم؟

مراحل برجسته اصلی تاریخی در توسعه عرصه ارزشیابی کدامند؟

  • عهد قبل از تایلور: پیشرفت های قبل از سال 1930   65
  • عصر تایلور: 1930 تا 1945                               70
  • سال های پاکی: 1946 تا 1957                          72
  • دوران واقع گرایی: 1958 تا 1972                       73
  • دوره حرفه ای گرایی: 1973 تا کنون                    81

نقش های اصلی در کار ارزشیابی کدامند؟

  • مشتری ارزشیابی                                            85
  • طراح ارزشیابی                                               87
  • هماهنگ کننده ارزشیابی                                  89
  • مباشران ارزشیابی                                           89
  • پاسخ گویان ارزشیابی                                      90
  • متخصصان حمایت فنی                                    91
  • متخصص اطلاعات                                          91
  • متخصص ارتباطات                                          93
  • آموزش­گر ارزشیابی                                         94
  • پژوهش گر ارزشیابی                                        95
  • توسعه گر ارزشیابی                                         97
  • فرا ارزشیاب                                                  98

نتیجه گیری

سؤالات مروری

تمرین های گروهی

مراجع انگلیسی بخش اول

بخش دوم: چارچوب ارزشیابی برنامه

چکیده

مقدمه

پیشینه

رویه های بسط چارچوب

تعریف مفاهیم کلیدی

تلفیق ارزشیابی با فعالیت روزمره برنامه ها

تعیین کردن ارزش در فعالیت های برنامه

چارچوب ارزشيابي برنامه در بهداشت عمومی

گام­های ارزشیابی برنامه

گام 1: مشارکت ذی نفعان

آن­هایی که در گرداندن برنامه همکاری دارند

آنانی که برنامه در خدمت آن­ها و یا بر آنان تأثیر گزار است

کاربران اولیه ارزشیابی

گام 2: توصیف برنامه

نیاز

آثار مورد

فعالیت­ها

منابع

مرحله حیات

الگوی منطقی

گام 3: طراحی کانون ارزشیابی

هدف                                                                               

کاربران

کاربردها

پرسش­ها

روش­ها

توافقات

گام 4: جمع آوری شواهد معتبر

شاخص­ها

منابع

کیفیت

کمیت

تدارکات

گام 5: تبیین نتایج

تجزیه و ترکیب

تفسیر

قضاوت­ها

پیشنهادها

گام 6: تضمین کاربرد و  اشتراک آموخته ها

طراحی

آمادگی

بازخورد

پی­گیری

ترویج

کاربردهای تکمیلی

استانداردها برای ارزشیابی مؤثر

استاندارد 1: سودمندی

استاندارد 2: امکان پذیری

استاندارد 3: انصاف

استاندارد 4: درستی

اجرای چارچوب ارزشیابی برنامه

اجرای ارزشیابی های بهینه

جور کردن یک تیم ارزشیابی

اداره علائق مشترک

روندهای ارزشیابی

چکیده

اطلاعات تکمیلی

پرسش­های مروری چند گزینه­ای

مراجع انگلیسی بخش دوم

بخش سوم: چند مبحث تکمیلی

مبانی فلسفی و الگوهای نظری ارزشیابی

  • سنت فلسفی ی اثباتی                                   190
  • سنت فلسفی ی تفسیری                                190
  • سنت فلسفی ی انتقادی                                191
  • الگوهای نظری ارزشیابی فن سالار                    191
  • الگوهای نظری ارزشیابی تکثرگرا                      192

رویکرد ارزشیابی توانمند ساز

ارزشیابی، یادگیری، توافق و اطمینان

محدودیت های ارزشیابی در ایران

منابع و مآخذ بخش سوم

 

اطلاعات کتاب شناختی کتاب

 

سرشناسه: محقق معین، محمد حسن

عنوان و نام پدید آورنده: مبانی ارزشیابی برنامه/ مؤلفان دانیل استافل بیم، آنتونی شینگفیلد،  و وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا

 مترجم و گردآورنده: محمد حسن محقق معین.           

مشخصات نشر: تهران: موسسه ارزشیابی توانمند ساز معین، 1388.

مشخصات ظاهری: 200 ص

شابک: 2- 4397- 04- 964- 978

وضعیت فهرست نویسی: فیپا

یادداشت: کتاب حاضر ترجمه فصل اول کتابEvaluation Theory, Models, and Applications از دانیل استافل بیم و آنتونی شینگفیلد منتشر شده در سال 2007 و ترجمه گزارشی تحت عنوان  “Framwork for  program Evaluation in public health” از وزارت بهداشت و خدمات انسانی امریکا منتشر شده در سال 1999 است.

موضوع: ارزشیابی طرح ها

شناسه افزوده: استافیل بیم، دانیل ال، 1933- م.

شناسه افزوده: Stuffleneam.Daniel L.

شناسه افزوده: شینگفیلد، آنتونی.، 1936-م.

شناسه افزوده: Shinkield, Anthony J.

شناسه افزوده: ایالات متحده. وزارت بهداشت و خدمات انسانی

شناسه افزوده: U.S.DEPARTMENT OF HEALTH & HUMAN SERVICES

     Center for Disease Control and Prevention (CDC)

 

 

اطلاعات نشر و پخش  کتاب

 

مبانی ارزشیابی برنامه

نویسندگان: دانیل استافل بیم، آنتونی ج شینگفیلد و

وزارت بهداشت و خدمات انسانی امریکا

مترجم و گردآورنده: محمد حسن محقق معین

طرح جلد: نسرین حاجی علی

نوبت چاپ: اول/ 1388

شمارگان: 3000 نسخه / قيمت :  40000 ريال

شابك: 2 – 4397 – 04 – 964 – 978

ناشر: مؤسسه ارزشیابی توانمند  ساز معین

نشاني: تهران، صندق پستی168 - 14875

تلفن پخش کتاب: 44141041 021 / 09123855372

وب سایت: WWW.ARZESHYABY.IR

ایمیل: mmoein@gmail.com

 

راه های خرید کتاب مبانی ارزشیابی برنامه

 

خرید زیر 10 جلد:

 

از انتشارت کتابدار

 

به صورت حضوری،اینترنتی و پستی

 

نشانی:تهران میدان دکتر فاطمی،خیابان فتحی شقاقی،پلاک 107 ،واحد 1

 

نشانی اینترنتی:     www.ketabdar.org

 

 تلفن:88979561

 

 

از انتشارات ارجمند

 

 

به صورت حضوری و پستی

 

نشانی:تهران،بلوار کشاورز،نبش خیابان 16 آذر،پلاک 320

 

تلفن:88952758

 

 

خرید 10 جلد و بیشتر:

 

 

از موسسه ارزشیابی توانمند ساز معین

 

به صورت پستی

 

به ازای هر 10 جلد با ده درصد تخفیف مبلغ 36 هزار تومان از طریق شبکه بانکی شتاب به کارت شماره :6037701029177539   و یا حساب مهرکارت بانک کشاورزی به شماره 0200220279004 به نام محقق معین واریز گردد.

شماره بازیابی رسید شتاب و یا شماره فیش بانکی  ،نام و نشانی خریدار و یک شماره تلفن ثابت به  تلفن همراه  شماره:09123855372 به زبان فارسی به صورت پیامک ارسال گردد.در تهران ظرف  حداکثر 24  ساعت غیر تعطیل  و در  شهرستانها در اسرع وقت ،کتاب به نشانی خریدار  برای یکبار به هزینه موسسه معین ارسال  و رسید دریافت خواهد شد.

 

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين شنبه 24 آبان 1388
تعداد نظرات تا اين لحظه :  58 اعلام نظر