سالروز تشكيل جهاد سازندگي گرامي باد
شمع

 

الگوی شناختِ فرهنگ ، مدیریت  و روحیه جهادی

 

محمد حسن محقق معین

27 خرداد 1386

بحث های زیادی در مورد ماهیت مدیریت( Management) در ادبیات این حوزه از آگاهی بشری وجود دارد.عده ای قائل به علم بودنِ مدیریت هستند.گروه زیادی از اندیشمندان ،مدیریت را نوعی کاربرد علم در عمل می دانند و گروهی آن را تلفیقی از دانش و تکنولوژی می شمارند.دسته چهارمی هم وجود دارند که مدیریت را نوعی هنرArt) ) به حساب می آورند.

قدر مسلم این است که  شکل گیری تدریجی این حوزه از آگاهی بشری در طول یکصد سال اخیر در غرب ،ملهم از فرهنگ،تاریخ و شرایط اجتماعی و اقتصادی مغرب زمین بوده است.این شرایط از بسیاری جهاتِ مهم با محیط جامعه ایرانی مشابهت ندارد.بنابراین اصول مدیریت به ویژه از نوع دولتی آن، به دلیل مجموعه مفروضات بنیادی آن، متناسب با شرایط و نیاز های جامعه غربی است.تجربه مدیریت دولتی در ایران نشان می دهد که آگاهی و حتی تسلط دیوانسالاران ایرانی بر این اصول، امکان کارکردی تر شدن نظام اداری در جامعه ایرانی را فراهم نکرده است.

متأسفانه‌ تاكنون‌ فعالیتهای‌ پژوهشی‌ قابل‌ توجهی‌ ، متناسب‌ با بزرگی‌ موضوع‌ " مدیریت‌ جهادی‌ " صورت‌ نگرفته‌است.فعالیتهای‌ اندك‌ پژوهشی‌ انجام‌ شده‌ نیز در چارچوب نظريه هاي علم مديريت است.به نظر مي رسد چارچوب هاي نظري موجود و مشهور علم مديريت براي تحقيق پيرامون مديريت جهادي متناسب و پاسخگو نبوده!! و بايد به دنبال مباني نظري مناسب ديگري برويم.در اين مقاله تلاش شده است  با استفاده از روش‌ شباهتهای‌ ساختاری‌  و ساختن انواع آرمانی از چشم انداز ديگري،الگويي براي فهم مديريت جهادي معرفي شود.

وجه ممیزه مدیریت جهادی  تاکید آن بر سه بُعد : آرمانِ بزرگ،رهبری و وفاداری به جای تکیه بر سه بُعد:عقلانیت،سلسله مراتب و تفویض اختیار است.اتکا عاطفی  جهادگران به آرمان های بزرگِ شخصیت های پرنفوذ و وفاداری به آنها در شرایط فرهنگی،تاریخی  ابتدای پیروزی  انقلاب اسلامی در ایران، برای جهاد سازندگی  نسبت به سایر دستگاههای دولتی در این برهه تاریخی، کارایی بسیار بیشتر و  زبانزدی  را فراهم نمود. این مقاله تلاش  و کنکاشی است برای شناسایی و معرفی الگوی شناختِ فرهنگ ، روحیه و مدیریت جهادی.

 

کلید واژه ها:فرهنگ جهادی،مدیریت جهادی،روحیه جهادی،جهاد،تفكر جهادي ،نوع آرمانی، نظام اداری، مدیریت،جهاد سازندگی،امام خمینی.انقلاب اسلامی،ایران،.الگو.

 

تكمله

وفا كنيم و ملامت كشيم و خوش باشيم! كه در طريقت ما كافري است رنجيدن! اولين همايش ملي  فرهنگ  و مدیریت جهادی در روزهاي 26 و 27 خرداد 1386  در تهران برگزار شد.اين همايش به پيشنهاد حوزه نمايندگي ولي فقيه در وزارت جهاد كشاورزي برگزار شد.چكيده مقالات ارائه شده به اين همايش را مي توانيد در اينجا ببينيد. همايش داري چهار ركن :شوراي سياست گذاري،كميته علمي،كميته اجرايي و دبيرخانه  مي باشد.براساس برنامه برگزاري همايش در روز دوم در همين لحظه اي كه اين يادداشت را مي نويسم-11 صبح 27 خرداد1386 - مدعوين همايش مشغول شنيدن سخنراني اخلاقي  هستند تا پس از شنيدن مداحي از ساعت 25/11 تا 12  و صرف نهار برنامه هاي بعدي اين همايش علمي  را پي بگيرند.

كميته علمي همايش به رياست رئيس مركز  تحقيقات و بررسي مسائل روستايي وزارت جهاد كشاورزي با حضور 14 نفر از اعضا كه عمدتا  داراي تحصيلات دكتري و عضو هيات علمي اين مركز هستند؛با استفاده از 60 نفر داور كه آنها هم عمدتا با تحصيلات دكتري از داخل و خارج وزارتخانه با صرف 6 ميليون تومان هزينه به داوري  حدود 190  چكيده مقاله  و مقاله رسيده به دبيرخانه همايش پرداخته اند؛نتيجه اين فرايند در اسناد منتشر شده همايش و به خصوص چكيده مقالات و نحوه اجرا و برنامه هاي همايش قابل مشاهده است.شخصا ديروز در مراسم افتتاحيه و نشست اول همايش حضور داشتم.

موضوع مديريت جهادي، اولا از مقولات مورد مطالعه مستمرم -حداقل از سال 1367-  و ثانيا  تجربه زيسته ام - از سال 1359  - است!طبيعي است كه نسبت به آن علاقه مند و حساس باشم.گزارش آشنايي با جهاد سازندگي و نسخه اول مقاله مديريت جهادي شاهدي بر اين مدعاست.  

دو سال پيش در يادداشتي تحت عنوان : از توسعه نیافتگی نهادی پژوهش تا توسعه یافتگی آن در شهريور ماه 1384  مدروكاتم را از مركز  تحقيقات و بررسي مسائل روستايي وزارت جهاد كشاورزي در همين صفحه منتشر كردم.اينك پس از دوسال و با شركت در اين همايش شواهد تجربي بيشتري براي تائيد ادعا هاي طرح شده در اين يادداشت پيدا شده است.

از برخي سياسيون جهادي توقعي بيش از كارهايي كه مي كنند نمي رود! فرماليسم در رفتار آنها كاملا مشهود است.بر حسب تجربه زيسته ام اين شكل گرايي در برخي از ابناي جهاد  منشاء سياسي و در برخي منشاء عقيدتي و شايد در برخي هم  منشاءسياسي عقيدتي داشته باشد.آخر اگر در يك همايش علمي كه در اواخر دهه دوم فاطميه  در هقته جهاد كشاورزي توسط مديران جهاد برگزار مي شود؛ در مراسم افتتاحيه  روضه خواني و در اثناي آن مداحي نشود!  كسي ادعا مي كند كه روحيه جهادي مديران جهاد  از دست رفته است؟! البته ممكن است كسي اين ادعا رابكند!! مهندس اسكندي در سخنان خود در همين همايش گفت: اگر در پايان اين همايش بتوانيد به يك جمع بندي برسيد كه روحيه جهادي چيست؟ و آن را به ما بدهيد خيلي ممنونتان مي شويم! چرا كه  ما هم اكنون در وزارتخانه و خارج از آن  ما با جهادگراني مواجهيم كه وقتي ما كارهاي جهادي مي كنيم، به مخالفت با آن مي پردازند و اين مخالفت را ناشي از روحيه جهادي خود مي دانند.بالاخره اگر معلوم شود كه روحيه جهادي چيست،كارها بهتر سامان مي گيرد!

من به ابناي سياسي جهاد كاري ندارم!  اما ابناي علمي جهاد چرا اينطور عمل كردند؟!متاسفانه حداقل هاي علمي هم در فرايند طراحي و برگزاري همايش لحاظ نشده است! براي روشن تر شدن اين مسئله يك مثال دقيق و مستند مي زنم. در سال 1377 مقاله اي را تحت عنوان مديريت جهادي به يك همايش علمي ارائه كردم، خلاصه اين مقاله در مركز اطلاعات و مدارك علمي كشور  در اينجا و اينجا  ثبت وضبط شده است.متن كامل آن هم  قبلا در همين صفحه در بخش مقالات در  اينجا منتشر شده است.متاسفانه در صفحات 6 ،56 و 81 كتاب خلاصه مقالات همايش ،چكيده مقالاتي چاپ شده كه تماما برگرفته شده از اين مقاله است!  هيات علمي اين همايش كه اصل مقالات را داوري كرده چه طور متوجه شباهت اين مقالات با مقاله اي كه من به اين همايش تقديم كردم و خلاصه آن در صفحه 69 درج شده،نشده است؟!حالا قضاوت در مورد كيفيت بقيه مقالات پذيرفته شده و نحوه انتخاب و كيفيت مقالاتي كه فرصت ارائه آنها در دو روز زمان برگزاري همايش به آنها داده شد بماند براي بعد!!

وقت نماز شد،ناهار را هم كه در اتاق كارمان در آموزشكده جهاد كشاورزي كرج در اراضي مابين محمد شهر و مشكين دشت صرف نموديم اگر خدا قبول كند! مي خواهيم برويم نمازمان را بخوانيم! راستي متن كامل نسخه دوم مقاله مديريت جهادي را در اينجا و متن كامل نسخه اول مقاله مديريت جهادي را در اينجا و مستندات آن  را در اينجا و اينجا  ،  متن مقاله مرتبط ديگري با اين موضوع تحت عنوان" الگوي آموزشي جهاد سازندگي" را در اينجا بخوانيد.پاور پوينت نسخه دوم مقاله مديريت جهادي را  هم كه فرصت ارائه نيافت در اينجا ببينيد. والسلام علي من التبع الهدي!

 

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين يکشنبه 27 خرداد 1386
تعداد نظرات تا اين لحظه :  70 اعلام نظر