ماجرای طرح ارزشیابی توصیفی
شمع

 

بهبود نظام آموزشی، تنها از طریق اصلاح ارزشیابی تحصیلی امکان پذیر نیست

محمد حسن محقق معین

20 اسفند 1385

طرح ارزشیابی توصیفی مشهور به ارزشیابی کیفی یا طرح حذف نمره ،تجربه نو آورانه ی برخاسته از عمل در مقطع ابتدایی آموزش و پرورش ایران است.این طرح به صورت  پیش آزمایشی در سال تحصیلی 82-81  اجرا و ارزشیابی شد. گزارش ارزشیابی طرح  توسط نویسنده این مقاله که مجری این ارزشیابی بوده  بلافاصله منتشر گردید(محمد حسن مقنی زاده،1381). اجرای آزمایشی این طرح درچهار سال تحصیلی بعد ادامه داشته است.

ارزشيابي توصيفي نوعي ارزشيابي تحصيلي است كه تاكيد آن بيشتر بر بهبود(Improve) شايستگي تحصيلي دانش آموزان است؛ تااثبات(Prove) آن. به عبارت ديگر ارزشیابی توصیفی  كيفي و نوين ، نوعی ارزشیابی تکوینی است و بيشتر به منظور بهبودشايستگي تحصيلي به صورت مستمرانجام مي گيرد؛ در حالیکه ارزشیابی تحصیلی کمی و سنتی، نوعی ارزشیابی پایانی است و بیشتر به منظور اثبات شايستگي تحصيلي دانش آموزان به صورت مقطعي  صورت می گیرد.

سياست گزاران آموزش وپرورش ایران از سالهای آخر دهه 70 شمسی  تلاشهايي براي بهبود ارزشیابی تحصیلی در دوره آموزش وپرورش عمومی راآغاز کرده اند .  تصویب آئين نامه امتحانات دونوبتی  به جای امتحانات سه ثلثی  و مقرر نمودن مصوباتی در زمینه ارزشيابي مستمر ، تصویب اجرای آزمایشی طرح ارزشيابي توصيفي و بالاخره تصويب اصول حاكم بر ارزشيابي در شوراي عالي آموزش و پرورش از جملة فعاليتها یی ا ست كه در سالهاي اخير انجام شده است. در این نوشته عمدتا بر طرح ارزشیابی توصیفی متمرکز شده ایم. 

براي انجام اصلاحات در نظام آموزشي نمي توان آن را متوقف كرد. متاسفانه ارزشيابي به عنوان يكي از عناصر اين نظام از جايگاه خود خارج شده و بقيه عناصر را به صورت غير كاركردي تحت تاثير قرارداده است. براي اصلاح نظام آموزشي در جريان اجرا بايد "مداخله موثر كاركردي" كرد. اما چنانچه مداخله صرفاً در يك عنصر مثلاً ارزشيابي خلاصه شود و همزمان به ساير عناصر برنامه درسي نظير هدف ها، محتوي و روش هاي يادگيري توجه نكرد و يا صرفاً از منظر ارزشيابي به اين عناصر توجه كرد؛ اگر چه اين مداخله، موثر خواهد بود اما تاثير آن را نمي توان الزاماً در جهت كاركردي تر شدن نظام آموزشي دانست.

متاسفانه این همان اتفاقی است که نباید می افتاد!باز هم ارزشیابی طغیان کرد! اما این بار نه با شعار بیست گرایی و کنکور بلکه با گرفتن پرچم بهبود نظام آموزشی بر دوش و ادعای اصلاح نمودن نظام آموزشی از طریق انجام ارزشیابی توصیفی و کیفی! در اجرای آزمایشی  طرح ارزشیابی توصیفی در سه  سال تحصیلی گذشته به برنامه درسي به عنوان يك "كل يك پارچه" توجه  نشد. در حالیکه می باید همزمان به همه عناصر برنامه درسي توجه می شد. امری که در ماده 7 دستورالعمل طرح در جلسه 296 کمیسیون معین شورای عالی آموزش و پرورش  مبنی بر  لزوم همکاری سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در تدوین راهنمای ارزشیابی توصیفی مورد توجه واقع شده بود. 

 

کلید واژه ها: ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، ارزشیابی توصیفی، برنامه درسی،نوآوری آموزشی،مقطع ابتدایی،اصلاحات آموزشی.شورای عالی آموزش و پرورش.

توضیح:

این مقاله در گردهمایی سالانه انجمن مطالعات برنامه درسی ایران در تاریخ 16 اسفند 1385  در همایش نوآوری در برنامه های درسی دوره ابتدایی ایران ارائه شد.فهرست مقالات همایش را در اینجا و برنامه زمانی ارائه مقالات را  در اینجا ببینید. این مقاله در ردیف 83 فهرست مقالات معرفی و در روز اول همایش در سالن شماره شش راس ساعت 4 بعد از ظهر ارائه گردید.در جلسه ارائه آقایان دکتر عطاران، دکتر علی عسگری،دکتر منطقی،  دکتر شکاری و عادل دور، و خانم ها زارع زاده و فروز نقش از دفتر تالیف کتابهای درسی سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی و چند نفر دیگر که نامشان را نمی دانم حضور داشتند. نسخه الکترونیکی متن کامل مقاله و پاور پوینت آن را به خانم فروزنقش    کارشناس گروه ریاضی دفتر تالیف بلافاصله پس از ارائه و نیز به  آقای دکتر خلاقی از مسئولان همین سازمان پس از ارائه جهت استفاده و نقد همکاران محترم وزارت آموزش و پرورش تقدیم کردم.قرار است که تعدادی از مقالات ارائه شده در همایش در مجموعه مقالات  همایش و تعداد دیگری در فصلنامه علمی پژوهشی انجمن منتشر گردد. امیدوارم این مقاله نیز از جمله این مقالات باشد. نقدا خلاصه این مقاله در صفحات  96 و 97 کتاب چکیده مقالات ششمین همایش انجمن مطالعات برنامه درسی ایران منتشر شده است.

متن کامل مقاله را در این جا و نسخه پاورپوینت ارائه مقاله را در این جا بینید. این مقاله  در وبلاگ ارزشیابی توصیفینیز منتشر خواهد  شد.

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين يکشنبه 20 اسفند 1385
تعداد نظرات تا اين لحظه :  31 اعلام نظر