پیش به سوی اعتلای ارزشیابی در ایران
شمع

 

پيشنهاد تشکيل دوره کار شناسي ارشد تحليل خط مشي و ارزشيابي

محمد حسن محقق معین

مرداد 1385

 

 به نام آن که جان را فکرت آموخت

متاسفانه حوزه ارزشيابي در ايران همپاي تحولات جهاني آن متحول نشده است و عمدتا در محدوده  رشته ارزشیابی آموزشی  با رويکردهاي کمي مورد توجه محافل علمي و دانشگاهي قرار دارد. از سوي ديگر در بدنه اجرايي کشور نيز ارزشيابي صرفا با یک هدف و آن هم  پاسخگويي به نحوي حاشيه اي و بعضا تشریفاتی و به صورتی ناقص در دستور کار قرار دارد. در حالیکه ارزشیابی در جهان با اهداف همزمان  متعددی در همه حوزه های کار،آموزش، فراغت و به طور کلی زندگی به صورتی پویا و پیش رونده به نحوی دم افزون  صورت می گیرد.

لذا به نظر مي رسد تلاش در ايجاد نگرش هاي جديد تر به اين حوزه از علم و هنر بشري که در دنيا به نحوي چشم گير بسط و گسترش يافته؛ ضرورت داشته باشد. در نامه مل مارکMel Mark رئيس انجمن ارزشيابي آمريکا براي دعوت از ارزشيابان سراسر جهان در همايش ساليانه انجمن در نوامبر 2006 (آبان (1385در ايالت پورتلند امريکا آمده است:
"ادبيات قديمي در باره کاربرد ارزشيابي چندين پيامد مهم براي ارزيابي برشمرده اند.ارزشيابي مي تواند به کمک تصميم گيري بيايد.همچنين مي تواند منجر به بهبود برنامه شود.ارزيابي توانسته است دانش محوري را گسترش دهد.در نوشته هاي اخير درباره ارزشيابي،پهنه وسيعي به عنوان پيامدهاي ارزشيابي پيشنهاد شده است ؛ شامل:توانمند سازي،عدالت اجتماعي،يادگيري سازماني،ظرفيت سازي،بهبود اجتماعي وحتي دگرگوني اجتماعي. در امريکا ارزشيابي توانسته است بر طريقه تفکر وعمل فردي وجمعي مردم نفوذ کند."

به نظر من يکي از راه هاي بسط نگرش هاي نوين در حوزه ارزشيابي در محافل علمي و اجرايي کشور،ايجاد يک يا چند رشته دانشگاهي در حوزه ارزشيابي است.لذا به به شوراي گسترش آموزش عالي وزارت علوم،تحقیقات و فناوری  پيشنهاد می شود نسبت به  تشکيل دوره کار شناسي ارشد "تحليل خط مشي و ارزشيابي" در تعدادی از دانشگاه ههای واجد صلاحیت کشور از جمله دانشگاههای :تهران،تربیت معلم و علامه طباطبایی  اقدام نماید.

تاسیس این قبیل  رشته های آموزشی بین رشته ای در دانشگاههای واجد صلاحیت کشور  آغاز خوبي براي پيمودن راه ارزشمند  اعتلای حوزه ارزشیابی در کشور است. برنامه درسي اين رشته مي تواند با استفاده از تجربيات موفق دانشگاههاي معتبر خارجي تدوين شود.براي مثال در دانشگاه استنفورد اين برنامه شامل 45 واحد درسي در سه حوزه: تحقيق، خط مشي وارزشيابي مي باشد.

برخي از دروس اجباري و اختياري اين دوره  آموزشی در دانشگاه استنفوردعبارتند از: ارشيابي برنامه،ارزشيابي کارکنان،تحليل خط مشي،مسائل ارزشيابي،روشهاي کمي تحقيق،روش هاي کيفي تحقيق، ارزشيابي توانمند ساز،برنامه درسي وتدريس،اقتصاد آموزش و پرورش،اقتصاد سياسي آموزش وپرورش، جامعه شناسي آموزش وپرورش ، سنجش و يادگيري در علوم آموزشي،اقدام پژوهي،اصلاحات آموزشي،مسائل خط مشي گذاري،تخصيص منابع،جوانان شهري،خط مشي هاي تکنولوژي آموزشي،مسائل اندازه گيري.

جند روز پیش نیز پیشنهاد تشکیل انجمن ارزشیابی ایران در همین راستا ارائه شد.امیدوارم اعضای انجمن های علمی ، محققان و علاقه مندان به تحقق این ایده  ها در جامعه کمک کنند.