اطلاعات و توسعه علمی
شمع

 

دکتر عباس حری در  مقاله ای  در سال 1370  و نیز در در کتاب مروری بر اطلاعات و اطلاع رسانی در سال 1372  ،اطلاعات را هرگونه پدیده ای  که دست و ذهن انسان در تغییر شکل آن دخالت داشته باشد؛ دانسته و آن را به چهار دسته به شرح ذیل تفسیم نموده است:

اطلاعات بالقوه:  پدیده هایی که فابلیت تبدیل شدن به اطلاعات را داشته باشند مانند :هوا،خاک،سنگ معدن،حروف الفبا

اطلاعات خام: پدیده هایی است که در سیستم های مختلف بنا بر اهداف و مقاصد متفاوت مورد استفاده قرار می گیرد مانند:  ذخیره هوای فشرده ، خاک اصلاح شده ، آهن تصفیه شده، کلمات

اطلاعات پرورده: پدیده هایی است که در سیستمی خاص ، بنا براهداف  و مقاصدی جایگزین شده و ساختار مطلوب آن سیستم را به خود گرفته باشد. مانند استفاده از ذخیره هوای فشرده برای به حرکت در آوردن یک چرخ یا یک پروانه ،به کار گرفتن خاک برای کشت محصولی مشخص،استفاده از آهن تصفیه شده برای تهیه ورقه آهنی و استفاده از کلمات و جملات برای بیان مطلبی خاص . این گونه اطلاعات را "اطلاعات تعبیر و تفسیر شده" (interpreted information) یا "دانش"(knowledge) نیز خوانده اند.

اطلاعات تبلور یافته: پدیده هایی است که به شکل محصول مادی تجلی و عینیت یافته باشد مانند فراورده های صنعتی، کشاورزی وخدماتی نظیر: هواپیما، سویا و کتاب. این نوع  اطلاعات  را اطلاعات منجمد(frozen information) نیز تعبیر کرده اند. این همان پدیده ای است که امروزه آن را بانام آشنای تکنولوژی می شناسیم.

این انواع را از دیدگاه دیگری،می توان مراحل تبدیل و تبدل اطلاعات از شکلی به شکل دیگر نیز دانست.به طور مثال،برای تولید هرفرآورده صنعتی یا عنصر تکنولوژیک ناگزیر باید مراحل مورد اشاره را پیمود. مثلا برای تولید پردازشگر رایانه : نخست اطلاعات مربوط به ماده خام (ماسه ) شناسایی شده ، سپس این اطلاعات به ماده خام اطلاعاتی (سیلیس ) تغییر کرده است. آنگاه در نظامی معنی دار تبدیل به( قطعه) شده ، نهایتا در مرحله چهارم به عنوان ریز پردازنده رایانه (میکرو  پروسسور )در مادر بورد، کارکرد یافته است.

در ادامه این بحث دکتر حری در مقاله اخیرالذکر به تشریح دیدگاه خود در مورد چگونگی نشر اطلاعات  در جهان برمبنای متغییر "تولید " و "مصرف " تکنولوژی  پرداخته است. وی معتقد است که اطلاعاتی به  جهان سوم سرریز می شود که به کار مصرف تکنولوژی می آید و اطلاعاتی که به کار تولید تکنولوژی می آید بنا بر منطق اقتصادی در جهان منتشر نمی گردد.لذا کسانی که می خواهند تولید کننده شوند باید یه دنبال تحصیل اطلاعات مورد نیاز برای تولید تکنولوژی بروند.

از مقاله دکتر حری  می توان چنین برداشت کرد که  برنامه ریزی توسعه در ایران به ویژه  برنامه ریزی برای توسعه علمی می باید منجر به تولید اطلاعات  در تمام مراحل چهار گانه گردد.  و اگر برنامه ریزی توسعه علمی کشور صرفا متکی به تحصیل و  ترویج  اطلاعات مصرفی  مرحله چهارم یعنی اطلاعات تبلور یافته غربی باشد؛ استقلال فنی و تکنولوژیکی کشورمحقق نخواهد شد.

آیا اقدامات در دست انجام  مجموعه آموزش عالی  کشور تحت عنوان" توسعه علمی " در 25 سال اخیر  با شاخص هایی همچون تعداد دانشجویان کشور(10 برابر شدن و رشد کمی بیش از 1000 درصد) از طرق : گسترش آموزش عالی دولتی،شبانه، دانشگاه آزاد،پیام نور، فراگیر،غیرحضوری،علمی کاربردی،پودمانی،غیر انتفاعی و... واقعا توسعه علمی است؟

آیا جامعه ایران 1404 برمبنای تداوم چنین الگوی توسعه علمی ، جامعه ای  "برخوردار از دانش پيشرفته، توانا در توليد علم و فناورى، متکى بر سهم برتر منابع انسانى و سرمايه اجتماعى در توليد ملى" خواهد بود؟

در صفحه مقالات و نیز صفحه گزارشات پژوهشی و نیز چند هفته پیش در اینجا مطالبی در همین زمینه نوشته ام.

نويسنده : محمد حسن محقق معين دوشنبه 20 تير 1384
تعداد نظرات تا اين لحظه :  14 اعلام نظر