فصل هفتم كتاب
شمع

آموزش و بهسازي كاركنان دولت در ايران با نگاه ويژه به بخش كشاورزي 

(ويرايش سوم)

فصل‌ هفتم :

آموزش كاركنان در وزارت كشاورزي

محمد حسن محقق معين

شهریور 1383

info@moein.net

سرفصل مباحث فصل:

      ·        تاريخچهآموزش‌ كاركنان‌ در وزارت‌ كشاورزي‌ 

·        تشكيلات‌ اداري‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارت‌ كشاورزي‌

·        عملكرد آموزش‌ كاركنان‌ وزارت‌ كشاورزي‌ در دو برنامه‌ توسعه‌ 

·        نظام‌ آموزشهاي‌ پودماني‌ كاركنان‌ وزارت‌ كشاورزي‌ 

·        وضعيتنيروي‌ انساني‌ در وزارت‌ كشاورزي‌ 

·        نتيجه گيري  از مباحث فصل

·        منابع و مآخذ فصل

 

 تاريخچه‌ آموزش‌ كاركنان‌ در وزارت‌ كشاورزي‌

 آموزش‌ كاركنان‌ دولت‌ ايران‌ در حوزه‌ كشاورزي‌ بيش‌ از يك‌ قرن‌ (101 سال‌) قدمت‌ دارد. پس‌ از استقرار مشروطيت‌ به‌ منظور تأمين‌ نيازهاي‌ كاركنان‌ وزارت‌ فلاحت‌، تجارت‌ و فوائد عامه‌ در سال‌ 1279 هجري‌ شمسي‌ در حومه‌ تهران‌ مدرسه‌ فلاحت‌ مظفري‌ تاسيس‌ شد. با تغيير ساختار دولت‌ ايران‌ و تشكيل‌ اداره‌ كل‌ فلاحت‌، اين‌ مدرسه‌ فعاليت‌ خود را گسترش‌ داده‌ و از سال‌ 1314 مدرسه‌ عالي‌ فلاحت‌ (دانشكده‌هاي‌ كشاورزي‌ و دامپزشكي‌ فعلي‌) براي‌ رفع‌ نياز كاركنان‌ اداره‌ كل‌ فلاحت‌ تاسيس‌ گرديد. اين‌ مدرسه‌ در سال‌ 1319 به‌ دانشكده‌ كشاورزي‌ و اداره‌ كل‌ فلاحت‌ نيز از سال‌ 1317 بنا به‌ تصميم‌ فرهنگستان‌ به‌ اداره‌ كل‌ كشاورزي‌ تغيير نام‌ يافتند.

 با گسترش‌ تشكيلات‌ دولت‌ و تاسيس‌ اولين‌ دانشگاه‌ در ايران‌، دولت‌ تصميم‌ گرفت‌ كه‌ فعاليتهاي‌ آموزشي‌ را از فعاليتهاي‌ اجرايي‌ جدا نمايد. لذا دانشكده‌ كشاورزي‌ كرج‌ را از اداره‌ كل‌ كشاورزي‌ منتزع‌ و به‌ دانشگاه‌ تهران‌ ملحق‌ نمود. اداره‌ كل‌ كشاورزي‌ نيز از سال‌ 1320 تبديل‌ به‌ وزارت‌ كشاورزي‌ گرديد. وزارت‌ كشاورزي‌ براي‌ تأمين‌ نيازهاي‌ آموزش‌ كاركنان‌ خود، پس‌ از جدايي‌ دانشكده‌ كشاورزي‌ از آن‌، دفاتر و ادارات‌ ستادي‌ تحت‌ عنوان‌ "آموزش‌" ايجاد نمود. و آموزشهاي‌ كوتاه‌ مدت‌ كاركنان‌ خود را از طريق‌ اين‌ دفاتر تأمين‌ كرد.

 تفكيك‌ فعاليتهاي‌ آموزشي‌ و اجرايي‌ لااقل‌ در مورد وزارت‌ كشاورزي‌ و وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ تا سال‌ 1343 بيشتر دوام‌ نيافت‌. دولت‌ ايران‌ در اين‌ سال‌ در لايحه‌ بودجه‌اي‌ كه‌ براي‌ سال‌ 1344 تهيه‌ كرد تصميم‌ گرفت‌ كه‌ دبيرستانهاي‌ كشاورزي‌ را از وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ منتزع‌ و به‌ وزارت‌ كشاورزي‌ الحاق‌ نمايد. اين‌ تصميم‌ مورد تأئيد مجلس‌ شوراي‌ ملي‌ واقع‌ و به‌ عنوان‌ تبصره‌ 16 قانون‌ بودجه‌ سال‌ 1344 تصويب‌ گرديد. بدين‌ ترتيب‌ وظايف‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ تحت‌ الشعاع‌ وظايف‌ آموزش‌ كشاورزي‌ كشور در مقطع‌ متوسطه‌ واقع‌ شد. در سال‌ 1354 نيز با تصويب‌ قانون‌ تأسيس‌ سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌، اين‌ سازمان‌ قانوناً وظيفه‌ برنامه‌ ريزي‌ و آموزش‌ براي‌ دانش‌آموزان‌ روستايي‌ و كاركنان‌ وزارت‌ كشاورزي‌ را به‌ عهده‌ گرفت‌.البته در خصوص وجود وظيفه قانوني آموزش كاركنان براي سازمان اخيرالذكر تشكيك شده است. آقاي شمس آذر يكي از كارشناسان مطلع وزارت كشاورزي در اين خصوص اظهار داشته اند كه:در متن قانون سال 1354 وظيفه اي در خصوص آموزش كاركنان براي اين سازمان در نظر گرفته نشده  و در آن زمان تشكيلات آموزش كاركنان هم در اين سازمان وجود نداشته است.

فعاليتهاي‌ آموزش‌ كاركنان‌ در وزارت‌ كشاورزي‌ يكبار ديگر در سال‌ 1356 با ادغام‌ وزارت‌ كشاورزي‌ و وزارت‌ تعاون‌ و امور روستاها و تشكيل‌ وزارت‌ كشاورزي‌ و عمران‌ روستايي‌، در معرض‌ تغييرات‌ تشكيلاتي‌ واقع‌ گشت‌. پس‌ از اين‌ ادغام‌، وظايف‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ جديد به‌ عهده‌ اداره‌ كل‌ آموزش‌ كاركنان‌ كه‌ بدنه‌ اصلي‌ آن‌ از كاركنان‌ انتقالي‌ از وزارت‌ تعاون‌ و امور ورستاها تشكيل‌ شده‌ بود، گذاشته‌ و از سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌، منفك‌ گرديد.

اداره‌ كل‌ آموزش‌ كاركنان‌ به‌ مدت‌ سه‌ سال‌ با استقرار در ستاد وزارتخانه‌ به‌ طور مستقل‌ نسبت‌ به‌ تشكيل‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ براي‌ كاركنان‌ وزارت‌ كشاورزي‌ اقدام‌ نمود تا اينكه‌ در مهرماه‌ 1359 اين‌ اداره‌ كل‌ به‌ سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ ملحق‌ گرديد و وظيفه‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ در كنار ساير و وظايف‌ آموزشي‌ آن‌ به‌ عهده‌ سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ گذاشته‌ شد.

 با تشكيل‌ شوراي‌ عالي‌ هماهنگي‌ آموزشهاي‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ كشور در سال‌ 1359، در سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ نيز واحدي‌ تحت‌ عنوان‌ "ستاد دائمي‌ هماهنگي‌ آموزش‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ وزارت‌ كشاورزي‌ با حضور نمايندگان‌ موسسات‌ تابعه‌ وزارتخانه‌ تشكيل‌ و برنامه‌هاي‌ آموزشي‌ و كارآموزي‌ كاركنان‌ را برنامه‌ ريزي‌ و اجرا نمود. در همين‌ سالها كاركنان‌ براي‌ آموزش‌ از خدمات‌ آموزشي‌ خارج‌ از سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ نظير مركز آموزش‌ مديريت‌ دولتي‌ و يا دانشگاهها استفاده‌ مي‌نمودند. پس‌ از تشكيل‌ مراكز خدمات‌ روستايي‌ در دهستانها از سال‌ 1361 به‌ بعد تاكيد بيشتر در حوزه‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ بر آموزشهاي‌ تكنسيني‌ بويژه‌ براي‌ كاركنان‌ مراكز خدمات‌ روستايي‌ وجود داشت‌. ستاد دائمي‌ هماهنگي‌ آموزشهاي‌ فني‌ و حرفه‌اي‌ همچنين‌ اقداماتي‌ در جهت‌ استاندارد كردن‌ برنامه‌هاي‌ درسي‌ دوره‌هاي‌ آموزش‌ كاركنان‌ به‌ عمل‌ آورد. در سالهاي‌ اول‌ دهه‌ 60 همچنين‌ آئين‌ نامه‌هاي‌ آموزشي‌ و شبانه‌ روزي‌ در سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ به‌ منظور ساماندهي‌ آموزش‌ كاركنان‌ به‌ تصويب‌ رسيده‌ است‌.

 وزير كشاورزي‌ در ارديبهشت‌ 1363 در خصوص‌ لزوم‌ هماهنگي‌ و نظارت‌ در اجراي‌ برنامه‌هاي‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ و لزوم‌ جلب‌ موافقت‌ سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ براي‌ برگزاري‌ آموزشهاي‌ كاركنان‌ بخشنامه‌اي‌ را به‌ واحدهاي‌ سازماني‌ ابلاغ‌ نمود. متعاقب‌ اين‌ بخشنامه‌، دستورالعمل‌ انضباطي‌ آموزشي‌ دوره‌هاي‌ آموزش‌ قبل‌ و ضمن‌ خدمت‌ در 19 بند در تاريخ‌ 1/3/63 به‌ شماره‌ 2629/5/480 توسط‌ رئيس‌ سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ به‌ مراكز آموزش‌ كشاورزي‌ و ساير واحدهاي‌ سازماني‌ ابلاغ‌ شد. موارد انضباطي‌ اين‌ دستورالعمل‌ در 12 بند ضوابطي‌ درباره‌ اخلاق‌ اسلامي‌، پوشيدن‌ لباس‌ مناسب‌، حضور به‌ موقع‌ در كلاس‌ و امثال‌ اينهاست‌. موارد آموزشي‌ دستورالعمل‌ در 7 بند صرفاً ضوابط‌ برگزاري‌ امتحان‌، غيبت‌ در آن‌، حد نصاب‌ نمره‌ قبولي‌ و نحوه‌ اعتراض‌ به‌ نمره‌ را مطرح‌ نموده‌ است‌.

 آخرين‌ تغيير تشكيلاتي‌ در حوزه‌ آموزش‌ كاركنان‌ در وزارت‌ كشاورزي‌ در سال‌ 1372 رخ‌ داد. در اين‌ سال‌ با ادغام‌ دو سازمان‌ آموزش‌ كشاورزي‌ و تحقيقات‌ كشاورزي‌ و اداره‌ كل‌ ترويج‌ كشاورزي‌ در يكديگر سازماني‌ جديد با عنوان‌ سازمان‌ تحقيقات‌، آموزش‌ و ترويج‌ كشاورزي‌ كه‌ به‌ سازمان‌ تات‌ معروف‌ شد، تشكيل‌ گرديد. وظيفه‌ آموزش‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ بعهده‌ يكي‌ از معاونت‌هاي‌ اين‌ سازمان‌ به‌ نام‌ معاونت‌ آموزش‌ و تجهيز نيروي‌ انساني‌ گذاشته‌ شد.

 معاونت‌ آموزش‌ و تجهيز نيروي‌ انساني‌ وظايف‌ نيازسنجي‌، برنامه‌ ريزي‌، هماهنگي‌ و نظارت‌ بر اجراي‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ كشاورزي‌ در سطح‌ كشور در 32 مركز آموزش‌ و آموزشكده‌ كشاورزي‌ كرج‌ براي‌ كشاورزان‌ (كاربران‌)، دانش‌آموزان‌ و بالاخره‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ را به‌ عهده‌ دارد. از 17 وظيفه‌ مهمي‌ كه‌ براي‌ اين‌ معاونت‌ در بروشوري‌ تحت‌ عنوان‌ "سيماي‌ آموزش‌ كشاورزي‌" معرفي‌ گرديده‌، يك‌ وظيفه‌ مربوط‌ به‌ آموزش‌ كاركنان‌ است‌ و آن‌ عبارت‌ است‌ از: "فراهم‌ آوردن‌ موجبات‌ اجراي‌ برنامه‌هاي‌ آموزش‌ ضمن‌ خدمت‌ كاركنان‌ به‌ منظور روزآمد كردن‌ اطلاعات‌ و مهارتهاي‌ كاركنان‌ وزارتخانه‌ در جهت‌ انجام‌ هرچه‌ مطلوب‌تر وظايف‌ و مسئوليتهاي‌ محوله‌ در زمينه‌هاي‌ فني‌ و تخصصي‌ (سازمان‌ تات‌، 1377)

فصل هفتم را به طور كامل در اينجا بخوانيد.

 

 

 

نويسنده : محمد حسن محقق معين يکشنبه 22 شهريور 1383
تعداد نظرات تا اين لحظه :  114 اعلام نظر