شنبه 2 مهر 1396
الگوی آموزشی جهاد سازندگی(متن کامل مقاله)
جمعه 19 آبان 1385

الگوی آموزشی جهاد سازندگی

محمد حسن محقق معین

عضو هیات علمی مجتمع آموزشی وزارت جهاد کشاورزی

چکیده مقاله

نیاز سنجی، تدوین، اجرا وارزشیابی آموزش در جهاد سازندگی از بدو تاسیس در سال 1358 تا سال 1365 در قالب روابطی سازمان می گرفت که در این مقاله از آن تعبیر به "الگوی آموزشی جهاد سازندگی" شده است.بررسی آموزش کشاورزی از شروع آن در یک قرن پیش تا کنون نشان داد که فعالیت های آموزشی جهاد سازندگی در 8 سال ابتدای فعالیت آن از انسجام ساختاری برخوردار بوده و دارای کارکردهای مشخص وتعیین کننده سازمانی در بخش کشاورزی بوده است.

چهار ویژگی بنیادی الگوی آموزشی جهاد سازندگی عبارت است از:

1.      مدیریت آموزشی در چارچوب نظام یکپارچه مدیریت منابع انسانی

2.      استفاده از روش های کارآموزی و یادگیری تجربی و حین کار در فرایند آموزش

3.      برنامه ریزی آموزشی با مشارکت و هماهنگی مستمر و موکد واحدهای اجرایی

4.      استفاده از روش های متنوع و کارا برای تامین هزینه های آموزشی

دراین مقاله تلاش شده تا زمینه های شکل گیری و چند وچون الگوی آموزشی جهاد سازندگی طی سالهای 1358 تا 1365 که ذیل" مدیریت جهادی " پدیدار شده، با  توصیف و تبیین عناصر و ساختار این الگو، تشریح گردد. در طول 105 سال ارائه آموزش در بخش کشاورزی ایران، کم و بیش اقداماتی برای مستند سازی و انباشت تجارب صورت گرفته است.نویسنده امیدوار است با مستند سازی  یکی از این تجربه ها در مقاله حاضر،در ایجاد زمینه شناخت و تبادل تجربیات آموزشی در بخش کشاورزی  و  زمینه سازی برای درس گرفتن و استفاده بهینه از این تجارب، قدمی برداشته باشد. ضمن اینکه مقاله به دنبال معرفی وتبیین  یک  وجه از وجوه "مدیریت جهادی" می باشد.

کلید واژه ها: جهاد سازندگی ،آموزش ضمن خدمت، الگوی آموزشی،بخش کشاورزی،آموزش کشاورزی، مدیریت آموزشی،برنامه ریزی آموزشی ،سازمان یادگیرنده،مدیریت جهادی.

 

مقدمه

گذر انقلاب‌ اسلامي‌ ازمرحله‌ تخريب‌ به‌ مرحله‌ سازندگي‌ ، لزوم‌ گسترش‌ وتعميق‌ فرهنگ‌ اسلامي‌ وانقلاب‌ درروستاها،پاسخگوئي‌ و رفع‌ معضلات‌ سياسي‌ ، نظامي‌ واجتماعي‌ اوائل‌ پيروزي‌ انقلاب‌ اسلامي‌ درمناطق‌ بحراني‌ كشور ، ضرورت‌ توجه‌ جدي‌ به‌ خالص‌ ترين‌ ، توليد كننده‌ ترين‌ و محرومترين‌ آحاد جامعه‌ يعني‌ روستائيان‌ ، دگرگوني‌ ارزش‌ ها، آمادگي‌ وجوشش‌ عمومي‌ مردم‌ براي‌ حضورومشاركت‌ جدي‌ در امور كشور ، عدم‌ كفايت‌ ادارات‌ موجود و باقيمانده‌ ازقبل‌ براي‌ فعاليت‌ سازنده‌ ، ضرورت‌ دستيابي‌ به‌ خودكفاي‌ وبالاخره‌ وجود رهبري‌ بي‌ بديل‌ امام‌ خميني‌ (ره‌) دررأس‌ اموركشور انگيزه‌ هاي‌ تشكيل‌ جهادسازندگي‌ بودند .

   پيام‌ امام‌ خميني‌ (ره‌) در 27 خرداد سال‌ 1358 آغاز حركت‌ شوراانگيز جهادسازندگي‌ است‌ . براي‌ شناخت‌  " مديريت‌ جهادي‌ " دقت‌ وتعمق‌ دراين‌ پيام‌ تاريخي‌ ضرورت‌ تام‌ دارد . دراين‌ پيام‌ اصول‌ وارزشهاي‌ بنيادي‌ جهادسازندگي‌ ترسيم‌ شده‌ است‌ . امام‌ (ره‌) حضور ومشاركت‌ مردم‌ درجهاد راتضمين‌ كننده‌ سلامت‌ آن‌ ميدانند ايشان‌ دراولين‌ سالگرد جهادسازندگي‌ فرموده‌ اند :  ... يكي‌ از نهادهائي‌ كه‌ ازخود ملت‌ جوشيد و متكفل‌ آن‌ خود ملت‌ بود همين‌ جهادسازندگي‌ بود كميته‌ ها و پاسداران‌ و همه‌ اينها نهادهاي‌ تازه‌ و جديد بدون‌ اينكه‌ يك‌ سازمان‌ دركار باشد ، خود مردم‌ درست‌ كردند و مادامي‌ كه‌ اين‌ معني‌ باشد كه‌ مردم‌ خودشان‌ رابراي‌ ساختن‌ موظف‌ بدانند آسيب‌ نخواهند ديد ... كاري‌ بكنيد كه‌ اين‌ كلمه‌ يدالله مع‌ الجماعه‌ ازدستشان‌ نرود. اگر جماعتهاباهم‌ باشند وايده‌ اسلامي‌ باشد دست‌ خدا همراه‌ شماست‌ . ...

   از پيامهاي‌ امام‌ (ره‌) و واقعيت‌ وجودي‌ جهادسازندگي‌ در سالهاي‌ اوليه‌ متوجه‌ ميشويم‌ كه‌ كارجهادسازندگي‌ و مديريت‌ آن‌ پديده‌ اي‌ منحصر به‌ فرد ، تاريخي‌ وكم‌ سابقه‌ است‌ . جهادسازندگي‌ تجربه‌ اي‌ حاكي‌ از دنياطلبي‌ وآخرت‌ جوئي‌ همزمان‌ است‌ . همراهي‌ تكنيك‌ ومعنويت‌ ، دين‌ وپيشرفت‌ است‌ .

 جهادسازندگي‌ نشان‌ داد كه‌ اولاً دو موضوع‌ دنياوآخرت‌ وتوجه‌ به‌ مسائل‌ تكنيكي‌ و سازندگي‌ باتوجه‌ به‌ مسائل‌ ديني‌ واسلامي‌ برخلاف‌ نظرات‌ مقابل‌ آن‌ ، قابل‌ جمع‌ است‌ . ثانيا" جوانان‌ تحصيلكرده‌ و دانشجو، مردم‌ عادي‌ ، زنان‌ ومردان‌ ، شهري‌ ها و روستائيان‌ جهان‌ سوم‌ جرأت‌ پرداختن‌ به‌ فعاليتهاي‌ بزرگ‌ وبعضاً بسيار تكنيكي‌ وفني‌ رادارند . ثالثاً سازماندهي‌ اين‌ فعاليتهاي‌ مردمي‌ به‌ شكلي‌ ساده‌ امكانپذيراست‌.

   فعاليت هاي‌ پرشتاب‌ مردم‌ در جهاد سازندگي‌ ومديريت‌ جهادي‌ بزودي‌ اثرات‌ زيادي‌ برجاي‌ گذاشت‌ . مشكلاتي‌ رابرطرف‌ كرد و نفوذ گسترده‌ و عميقي‌ بدست‌ آورد . مشكلاتي‌ ايجاد كرد وباموانعي‌ روربرو شد . جهادگران‌ ، سازمان‌ هاي‌ اداري‌ ، سياستمداران‌ ، روحانيان‌ ، قانون‌ گزاران‌ وآحاد مردم‌ درشرايط‌ متغيرمحيط‌ ودر گذرزمان‌ واقعيت‌ سيال‌ جهاد سازندگي‌ ومديريت‌ آن‌ راتحقق‌ بخشيده‌اند .متأسفانه‌ تاكنون‌ نه‌ تنهافعاليتهاي‌ پژوهشي‌ قابل‌ توجهي‌ ، متناسب‌ با بزرگي‌ موضوع‌ " مديريت‌ جهادي‌ " صورت‌ نگرفته‌ بلكه‌ درفعاليتهاي‌ اندك‌ پژوهشي‌ انجام‌ شده‌ نيز شيوه‌ " مديريت‌ جهادي‌ " بدرستي‌ تبيين‌ وفرموله‌ نشده‌ وپشتوانه‌ نظري‌ درخورنيافته‌ است‌.

در این مقاله تلاش شده است تا زمینه های شکل گیری و چند وچون الگوی آموزشی جهاد سازندگی طی سالهای 1358 تا 1365 که ذیل" مدیریت جهادی " در این سالها پدیدار شد؛ تشریح گردد.در طول 105 سال ارائه آموزش در بخش کشاورزی ایران، کم وبیش اقداماتی برای مستند سازی و انباشت تجارب صورت گرفته است.نویسنده امیدوار است با مستند سازی  یکی از این تجربه ها در مقاله حاضر،در ایجاد زمینه شناخت و تبادل تجربیات آموزشی در بخش کشاورزی  و  زمینه سازی برای درس گرفتن و استفاده بهینه از این تجارب، قدمی برداشته باشد.ضمن اینکه در این مقاله تلاش شده است تا یک وجه از وجوه "مدیریت جهادی" تبیین گردد.

طرح موضوع

 آموزش کارکنان دولت ایران در حوزه کشاورزی بیش از یک قرن قدمت دارد. سابقه ارائه آموزش کشاورزی  در ایران به قبل از تاسیس وزارت کشاورزی برمی گردد. آموزش کشاورزی در سال 1279 هجری شمسی در مدرسه فلاحت مظفری  در حومه تهران  برقرار شده است.در حالیکه وزارت کشاورزی به صورت مستقل در سال 1320 تاسیس گردیده است.  قبل از ازاین تاریخ، فعالیت دولت در عرصه کشاورزی در قالب اداره کل فلاحت در وزارت فلاحت،تجارت و فوائد عامه صورت می گرفت(مقنی زاده ، 1381،ص81).

فعاليت ها ي‌ آموزشي‌ جهاد سازندگي‌ همزمان‌ با ساير فعاليتهاي‌ آن‌ آغاز شده‌ و تأخري‌ در اين‌ زمينه‌ وجود ندارد. افرادی که در اوائل تشکیل جهاد سازندگی فعالیت داوطلبانه  با رویکرد مستمر  را در جهاد سازندگی شروع کردند ؛ در بدو و یا با فاصله اندکی از شروع خدمت، آموزشی ،ولو اندک را گذرانده اند. نویسنده این مقاله نیز روزهاي‌ اول‌ فعاليت‌ در اين‌ نهاد - تیر ماه 1359-  را با شركت‌ در يك‌ دوره‌ آموزشي‌ كوتاه‌ مدت‌  دو روزه كه‌ با كيفيت‌ بسيار خوب‌ در دانشكده‌ دامپزشكي‌ دانشگاه‌ تهران‌ با استفاده‌ از امكانات‌ آزمايشگاهي‌ و برنامه‌ ريزي‌ دقيق‌ واحد اجرايي‌ مربوطه‌ در جهاد سازندگي‌ و نه‌ واحد آموزش،‌ برگزار شد؛ آغاز كرده‌ و بلافاصله‌ پس‌ از دوره‌ با در اختيار گرفتن‌ امكانات‌ لازم‌ براي‌ فعاليتي‌ كه‌ براي‌ آن‌ آموزش‌ لازم‌ را ديده‌ بود‌ به‌ محل‌  انجام  فعالیت  اعزام‌ شده است‌.

 در  صفحه 90 سند منشره شده به صورت کتاب  در مرداد 1359  تحت عنوان "کارنامه یازده ماهه جهاد سازندگی"آمده است: اززمان تشکیل جهاد تا تاریخ 27/3/59 تعداد 6214 نفر در رشته های چهار گانه:فنی،پزشکی،کشاورزی- دامداری و فرهنگی به نقاط مختلف کشوراعزام شده اند.در همین مدت کلاس های آموزشی در رابطه با نیاز جهاد شهرستانها در رشته های : برق،مکانیک،نقشه برداری،نقشه کشی،پزشکی و کشاورزی دایر شده است(روابط عمومی دفتر مرکزی جهاد سازندگی،مرداد1359،ص90).

به نظر می رسد فعالیت های آموزشی جهاد سازندگی  در دوره زمانی 1358 تا 1365 از ویژگی های منحصر به فردی برخوردار بوده که این فعالیت ها را از فعالیت های آموزشی قبل و بعد از آن در حوزه آموزشی کارکنان دولت در بخش کشاورزی متمایز می سازد.در این مقاله تلاش می شود این ویژگی ها در حد میسورمعرفی گردد.

روش شناسی

 دانشمندان علوم تربیتی  در عرصه نظر و آموزشکاران  در عرصه عمل ، الگوهای آموزشی را بسته به نیازهای معرفت شناسانه واجرایی خود به شکل های متفاوت تبیین کرده و به کار می برند.سازه های به هم پیوسته در این الگوها معمولا ترتیبات نظام های آموزشی را در سه مرحله  زیربه تصویر می کشند :

1.      مرحله سنجش نیازها ( The Need Assessment Phase)

2.      مرحله اجرا The Implementation Phase) )

3.      مرحله ارزشیابی The evaluation Phase) )  ( مقنی زاده،1381،ص15).

در این مقاله  با به کار گیری روش اسنادی به تشریح الگوی آموزشی جهاد سازندگی طی سالهای 1358 تا 1365  با استفاده از اسناد  دست اول سازمانی منتشر شده در همین دوره زمانی و نیز تحلیل های مستند و مکتوبی  که در سالهای بعد در در این موارد شده است؛  می پردازیم.

 یافته ها و بحث

 دکتر نسرین جزنی در صفحه 64  ویژه نامه اولین کنفرانس توسعه منابع انسانی در ایران که با همکاری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در پاییز 1382 منتشر شده است برای اثر بخش و مفید بودن آموزش در سازمانها 4 شرط قائل شده است که عبارتند از:

1.      مرتبط بودن آموزش با موضوع کاری مشارکت کنندگان

2.      استفاده از روش های یادگیری تجربی در آموزش

3.      توجیه پذیری هزینه های آموزش

4.      طراحی شدن آموزش درساختارنظام های مرتبط مدیریت منابع انسانی(جزنی،1382،ص64)

از سوی دیگر دکتر ناصر میر سپاسی یکی ازرهبران تقریبا بلامنازع حوزه علمی مدیریت منابع انسانی در ایران در اظهاراتی که در صفحه 22 ویژه نامه یاد شده درج گردیده؛ گفته اند:"بحث عملکرد آموزشی در سازمان های ما فراموش شده است.ما باید آموزش را همراه با نتیجه آن ببینیم.آموزش از سه قسمت نیاز سنجی،برنامه ریزی آموزشی وارزشیابی آموزشی تشکیل شده است.قسمت های اول و دوم در سازمان های ما اجرا می شود،ولی از قسمت سوم خبری نیست.من فکر می کنم اگر این فرایند در سازمان های ما تکمیل شود،گامی مثبت و رو به  جلوست.چون اولین قسمت آن درست انجام نمی شود.من به تازگی {برای تدریس }دوره ای رفتم ،پرسیدم این کلاس را اصلا برای چه تشکیل داده اید؟چه کسی گفته است مورد نیاز است.هیچ کس ،هیچ پاسخی نداشت.مثل این بود که مدیر آموزششان گفته بود،تفریحی این کار هم خوب است.آموزش تفریحی وسلیقه ای شده است.در صورتی که ما اگر این فرایند را بتوانیم کامل کنیم،به توسعه کشور کمک کرده ایم."(میرسپاسی،1382،ص22)

بررسی تجربه آموزشی جهاد سازندگی در دوره مورد بررسی در این مقاله نشان می دهد که الگوی آموزشی جهاد سازندگی در این دوره هر چهار شرط آموزش اثر بخش و مفید که جزنی مطرح کرده است را دارا بوده و از نقصی که به تشخیص میر سپاسی در  فرایند آموزش در سازمان های ایران در سال 1382 وجود داشته ،مبراست!!

علیرضا افشار عضو شورای مرکزی و مسئول حوزه روابط عمومی دفتر مرکزی جهاد سازندگی در سال 1360 به منظور تهیه منابع آموزشی در ارتباط با " درس آشنایی با جهاد سازندگی"  که در بدو ویا  حین خدمت  به داوطلبان و یا جهاد گران آموزش داده شود ؛ یک سلسله سخنرانی ایراد نموده و در همان ایام  این سخنان از نوار پیاده و به صورت جزوه در قطع رحلی منتشر شده است. در این جزوه ازجمله  چند وچون الگوی آموزشی جهاد سازندگی به شرح زیر نشریح شده است:

"امور نیروی انسانی و هرجه که مربوط به اعضای نیرو های جهاد می شودمربوط به روابط عمومی است وآموزش جزء امور نیروی انسانی مربوط به روابط عمومی است...آموزش باید براساس زمینه های عینی و نیازهای تخصصی باشد. ما تخصص می خواهیم ولی تخصص همراه با تعهد.که برود و برای مردم خدمت کند.آموزش باید به طور مستمر باشد نه در هر دوسال ،چهار سال یک آموزشی باشد.باید بعد از آموزش بروند کار کنند تجربه گیرند و دوباره برگردند آموزش ببینند.آموزش در جهاد با اخلاق ایدئولوژیک سیاسی و پرورش همراه باشد. در جهاد و تشکیلات ما سعی کردیم که آموزش مستقل باشد.کمیته ها باید نیروهای مورد نیاز خودشان را مشخص کنند.محتوای درسی را تامین کنند.نظارت برکیفیت آموزش هم بکنند.ما باید یک مجتمع آموزش عالی داشته باشیم که آموزش ها در آنجا صورت گیرد.کمیته ها باید آموزش خودشان را بوسیله واحد آموزش دنبال بکنند.اما نظارت با آنها باشد.کمیته کشاورزی مثلا بگوید من می خواهم این درس را بدهم و این استاد را داشته باشم واین تخصص را می خواهم. باید نظارت بکند ولی عمل،با واحد آموزش باشد...مسئول واحد آموزش در شورای هماهنگی دفتر مرکزی جهاد سازندگی که با حضور 5 نفر اعضای شورای مرکزی و 7نفرمسئولین کمیته های تخصصی و مسئول واحد طرح وبرنامه  تشکیل می شود به صورت آزاد شرکت می کند.نظراتش را می دهد و می شنود اما حق رای ندارد." (افشار،1360،ص 121)

نكات‌ جالب‌ توجهي‌ در سازماندهي‌هاي‌ اوليه‌ جهادسازندگي‌ در حوزه‌ مديريت‌ منابع‌ انساني‌ بويژه‌ آموزش‌ و بهسازي‌ كاركنان‌ وجود دارد. از جمله‌ اينكه‌ واحد آموزش‌، واحد امور داوطلبين‌ (امور كاركنان‌ فعلي‌) و واحد كمك‌ هزينه‌ (حقوق‌ و دستمزد فعلي‌) هر سه‌، زير مجموعه‌"امورنیروی انسانی" در حوزه‌ سازمانی  روابط‌ عمومي‌  به عنوان یکی از سه حوزه اصلی جهاد سازندگی بوده است و مسئوليت‌ حوزه روابط عمومی  نیزبه‌ عهده‌ يكي‌ از اعضاي‌ شوراي‌ مركزي‌ 4 نفره‌ اداره‌ كننده‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌  بوده است‌.

آن گونه که از بیانات عضو شورای مرکزی جهاد سازندگی مشهود است، تشکیلات قابل قبول علمی و فرایند آموزشی کاملا قابل دفاع در فعالیت های آموزشی  جهاد سازندگی در آن دوره وجود داشته است؛ به نحوی که هر چهار شرط آموزش مفید و ثمر بخش مطرح شده جزنی را پوشش می دهد.از سوی دیگر موقعیتی که برای مسئول واحد آموزش در شورای هماهنگی به عنوان   دومین  نهاد  عالی تصمیم گیری در دفتر مرکزی جهاد سازندگی که نفش وزارتخانه را داشته، تعبیه شده امکان تاثیر گذاری زیادی را برای  مسئول واحد آموزش از طریق همنشینی سیستماتیک و نظامند با 12 تا13 نفر بالاترین مسئولان  دفتر مرکزی جهاد سازندگی  فراهم می نماید.این موقعیت را می توان با سطح نازل سازمانی مسئولین آموزش در حال حاضر در تشکیلات وزارت جهاد کشاورزی مقایسه کرد. وجود شورای آموزش وزارتخانه و حضور مسئولین آموزشی در این شورا بالاترین سطح تاثیرگذاری سازمانی آنهاست؛ که با وضعیت دوره مورد بررسی، اصلا قابل مقایسه نیست. اگرچه ممکن است این نکته به ذهن متبادر گردد که شاید چنین ترتیباتی در عمل، اصلا و یا کاملا رعایت نشده است. البته مشاهدات نویسنده و دیگر شاهدان عینی  موید این تبادر ذهنی نیست.اما اگر حتی چنین نکته ای به هر میزان وجود داشته باشد؛چیزی از اهمیت الگو و فرایند  آموزشی تشریح شده  کم نمی کند.

وجود فرهنگ‌ قوي‌ آموزش‌ در ابتداي‌ فعاليت‌ جهاد سازندگي‌ علاوه‌ بر مصادیق‌ بالا، مستندات‌ ديگري‌ هم‌ دارد.اولين‌ سمينار سراسري‌ آموزش‌ جهادسازندگي‌ در روزهاي‌ چهارم‌ الي‌ هشتم‌ اسفند ماه‌ سال‌ 1360 در اوج‌ ناپايداري‌هاي‌ سياسي‌ و جنگ‌ و ترور در كشور به‌ مدت‌ 5 روز در دانشكده‌ خدمات‌ اجتماعي‌ شهيد ارشاد در تهران‌ با حضور مسؤلان‌ واحدهاي‌ آموزش‌ جهادسازندگي‌ از سراسر كشور برگزار گرديد. 

 در اين‌ سمينار 7 كميسيون‌ به‌ جمع‌ بندي‌ تجارب‌ 21 ماهه‌ نهاد جهاد سازندگي‌ در امر آموزش‌ و ترسيم‌ راه‌ آينده‌ پرداختند. عناوين‌ اين‌ كميسيونها عبارت‌ بودند از: تشكيلات‌، آموزش‌ عمومي‌، آموزشهاي‌ تخصصي‌، تعيين‌ ضوابط‌ و دستورالعملها، مشكلات‌ آموزشي‌ و راه‌ حلها، شيوه‌هاي‌ اجرايي‌ آموزش‌ و بالاخره‌ طرح‌ و برنامه‌ ريزي‌ آموزشي‌ (واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌، 1360) .

 در كميسيون‌ تشكيلات‌، مسؤولين‌ واحدهاي‌ آموزش‌ از جهاد سازندگي‌ استانهاي‌: اصفهان‌، خوزستان‌، خراسان‌، آذربايجان‌ شرقي‌، يزد، مازندران‌ و آذربايجان‌ غربي‌ و همچنين‌ مسؤول‌ واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ كه‌ مسؤوليت‌ كميسيون‌ را هم‌ به‌ عهده‌ داشت‌ و مسؤول‌ واحد آموزش‌ كميته‌ كشاورزي‌ دفتر مركزي‌، جمعاً 9 نفر حضور داشتند. در اين‌ كميسيون‌ اهداف‌، خط‌ مشي‌ها، ضوابط‌، تشكيلات‌ و شرح‌ وظايف‌ واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ و زيرمجموعه‌هاي‌ سازماني‌ آن‌، شامل‌:

(1) امور آموزشي‌، (2) امور عمومي‌، (3) امور استانها، (4) شوراي‌ هماهنگي‌ آموزش‌، (5) شوراي‌ طرح‌ و برنامه‌ آموزش‌، مدون‌ گرديد. زيرمجموعه‌هاي‌ سازماني‌ امور آموزشي‌ شامل‌: (1) آموزش‌ عمومي‌، (2) آموزش‌ تخصصي‌ و (3) اردوها  بیان شده است‌.

 زير مجموعه‌هاي‌ سازماني‌ امور عمومي‌ شامل‌ قسمت‌هاي‌:

 (1) دبيرخانه‌، (2) تبليغات‌، (3) پذيرش‌ و (4) تداركات‌ و امور مالي‌ بوده‌ است‌. در اين‌ كميسيون‌ همچنين‌ شرح‌ وظايف‌ مسؤولين‌ آموزش‌ كميته‌ها نيز تعيين‌ شده‌ است‌.

منظور از كميته‌، واحدهاي‌ سازماني‌ در حد معاونت‌ وزارتخانه‌ است‌ كه‌ فعاليتها و وظايف‌ اصلي‌ جهادسازندگي‌ را به‌ عهده‌ داشته‌اند و در آن‌ زمان‌ شامل‌ كميته‌هاي‌: فني‌، عمران‌، كشاورزي‌، آبرساني‌ و بهداشت‌ و درمان‌ بوده‌اند.

 اهداف‌ تعيين‌ شده‌ براي‌ واحد آموزش‌ عبارتند از:

 (1) تعليم‌ و تربيت‌ نيروي‌ انساني‌ مورد نياز جهاد سازندگي‌، (2) آموزشهاي‌ مستمر و تكميلي‌ براي‌ رشد افراد شاغل‌ در جهاد و ايجاد انگيزه‌ براي‌ تداوم‌ آن‌، (3) دادن‌ آموزشهاي‌ تخصصي‌ مورد نياز روستاييان‌، (4) سعي‌ در ارائه‌ يك‌ الگوي‌ عملي‌ در جهت‌ تربيت‌ نيروي‌ متخصص‌ و مومن‌ به‌ انقلاب‌ اسلامي‌.

برخي‌ از ضوابط‌ تعيين‌ شده‌ براي‌ فعاليت‌ واحد آموزش‌ جهادسازندگي‌ در اين‌ كميسيون‌ عبارتند از:

 (1) اولويت‌ دادن‌ به‌ خودسازي‌ و آموزش‌ عقيدتي‌ در سياستهاي‌ كلي‌، (2) تطبيق‌ كيفيت‌ و كميت‌ محتواي‌ آموزشي‌ با نيازمنديها و اهداف‌ كلي‌ آموزش‌، (3) فعال‌ كردن‌ مناطق‌ آموزشي‌ (مراكزي‌ كه‌ از نظر آموزشي‌ چند استان‌ را زير پوشش‌ قرار مي‌دهد)، (4) اولويت‌ دادن‌ به‌ آموزش‌ افراد بومي‌، (5) مرحله‌اي‌ بودن‌ آموزش‌ (آموزش‌ - كار - آموزش‌...)، (6) سعي‌ در رسميت‌ دادن‌ به‌ آموزش هاي‌ جهاد، (7) حداكثر استفاده‌ از امكانات‌ آموزشي‌ موجود كشور در چارچوب‌ موازين‌ جهاد سازندگي‌ در جهت‌ رسيدن‌ به‌ استقلال‌ آموزشي‌ و (8) پذيرش‌ نيروهاي‌ داوطلب‌ براي‌ فعاليت‌ در واحدهاي‌ آموزش‌ از طريق‌ امور داوطلبين‌.

 براساس‌ مصوبات‌ اين‌ كميسيون‌ اعضاي‌ شوراي‌ هماهنگي‌  واحد آموزش‌ در دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ عبارتند از:

 (1) مسئول‌ واحد آموزش‌، (2) مسئولين‌ قسمت‌هاي‌: امور استانها، امور عمومي‌ و امور آموزشي‌ واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌، (3) پنج‌ نفر از مسئولين‌ آموزش‌ كميته‌هاي‌ جهاد در دفتر مركزي‌ و 2 نفر مسئولين‌ آموزش‌ حوزه‌هاي‌ روابط‌ عمومي‌ و مديريت‌ داخلي‌ دفتر مركزي‌. اين‌ شوراي‌ 11 نفره‌ كاملاً تخصصي‌ وظايف‌:

 (1) نظارت‌ بر اجراي‌ خطوط‌ اصلي‌ آموزش‌، (2) تعيين‌ ضوابط‌، آئين‌نامه‌ها و دستورالعملهاي‌ اجرايي‌ آموزش‌ براي‌ تمام‌ مراكز جهاد سازندگي‌، (3) مطالعه‌، بررسي‌ و ارزشيابي‌ گزارش‌ آموزش‌ كميته‌ها، (4) برنامه‌ ريزي‌ آموزشي‌ (كوتاه‌، ميان‌ و بلندمدت‌) و گسترش‌ كار آموزش‌ در كليه‌ مراكز جهاد، (5) تعيين‌ خطوط‌ اصلي‌ آموزش‌ جهاد سازندگي‌ استانها و برقراري‌ هماهنگي‌ ميان‌ آنها و بالاخره‌، (6) ارزيابي‌ بازنگري‌ و تجديد نظر در برنامه‌ ريزي‌ آموزش‌ و اجرا و تشكيلات‌ آموزش‌ با همكاري‌ مسئول‌ حوزه‌ روابط‌ عمومي‌ (عضو شوراي‌ مركزي‌ جهاد سازندگي‌)، را به‌ عهده‌ داشته‌ است‌.

 شوراي‌ طرح‌ و برنامه‌ واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ بر اساس‌ مصوبات‌ اين‌ كميسيون‌ متشكل‌ از 7 نفر مسئولين‌ واحد آموزش‌، امور استانها، امور عمومي‌، امور آموزشي‌، آموزش‌ تخصصي‌، آموزش‌ عمومي‌ و مسئول‌ آموزشِ كميته‌ داراي‌ طرح‌ آموزشي‌ بوده‌ است‌ و وظيفه‌ شوراي‌ طرح‌ و برنامه‌، بررسي‌ و تصويب‌ طرحهاي‌ آموزشي‌ كميته‌هاي‌ اجرائي‌ جهاد سازندگي‌ كه‌ قبلاً به‌ تصويب‌ شوراي‌ كميته‌ مربوطه‌ رسيده‌ باشد، بوده‌ است‌.

 شرح‌ وظايف‌ مسئولين‌ آموزش‌ كميته‌ها نيز در اين‌ كميسيون‌ تعيين‌ و تصويب‌ شده‌ است‌. بر اين‌ اساس‌ برخي‌ از وظايف‌ مسئولين‌ آموزش‌ كميته‌هاي‌ اجرائي‌ عبارت‌ است‌ از:

(1) برنامه‌ ريزي‌ درسي‌ و تئوريك‌ و عملي‌، (2) ارزيابي‌ كيفيت‌ كار استادان‌ و كلاسهاي‌ آموزشي‌ از نظر تخصصي‌، (3) توجيه‌ استاد درس‌ با نياز و برنامه‌ جهاد، (4) قرار دادن‌ امكانات‌ آموزشي‌ كميته‌ در اختيار واحد آموزش‌، (5) آوردن‌ كليه‌ طرحهاي‌ آموزشي‌ پس‌ از تصويب‌ تخصصي‌ در كميته‌ يا واحد براي‌ تصويب‌ نهائي‌ به‌ شوراي‌ طرح‌ وبرنامه‌ و اجراي‌ آن‌. (همان‌، 1360)

مطالب‌ بالا به‌ روشني‌ گواهي‌ مي‌دهد كه‌ سازمان‌ جهاد سازندگي‌ در بدو تشكيل‌ و تا موقعي‌ كه‌ امور آن‌ به‌ روال‌ تعيين‌ شده‌ در فوق‌ پيش‌ مي‌رفت‌ كه‌ مطمئناً تا سال‌ 1365 را شامل‌ ميشود، به‌ معني‌ دقيق‌ كلمه،‌ سازمان‌ يادگيرنده‌ Learning Organization))  بوده‌ است‌؛ شواهد یاد شده نشان‌ مي‌دهد كه‌ آموزش‌ در تمام‌ اركان‌ سازمان‌، پخش‌ شده‌ است‌. در اين‌ برهه‌ از فعالتيهاي‌ آموزشي‌ جهاد سازندگي‌ به‌ گواهي‌ استنادات‌ مطرح شده و شواهدي‌ كه‌ در ادامه‌ مطرح‌ خواهد شد؛ آموزش‌ عمدتاً جنبه‌ كارآموزي(Training )  دارد تا جنبه‌ آموزشي((Educational)!!

 كميسيون‌ 3 اولين‌ سمينار سراسري‌ آموزش‌ جهاد سازندگي‌ تحت‌ عنوان‌: آموزشهاي‌ تخصصي‌ با حضور 12 نفر از مسئولين‌ واحد آموزش‌ جهاد سازندگي‌ استانها و كميته‌ها و واحدهاي‌ دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ تشكيل‌ شده‌ است‌، بر اساس‌ مفاد كتاب‌ گزارش‌ سمينار، آموزشهاي‌ تخصصي‌ در جهاد سازندگي‌ در سال‌ 1360 و قبل‌ از آن‌ به‌ منظور بالابردن‌ كيفيت‌ فعاليتهاي‌ خدماتي‌ روستاها، انجام‌ مي‌گيرد. براي‌ نيل‌ به‌ اين‌ هدف‌ محتواي‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ بايد طوري‌ تنظيم‌ شود كه‌ دقيقاً نيازهاي‌ اجرائي‌ را بر آورده‌ سازد. دوره‌هاي‌ آموزشي‌ در سطوح‌ مختلفي‌ طرح‌ مي‌شوند و محتواي‌ هر دوره‌ با توجه‌ به‌ سطح‌ علمي‌ آن‌ تدوين‌ مي‌گردد.

 براي‌ اينكه‌ اين‌ مطالب‌ كمي‌ شفاف‌تر شود  به‌ برخي‌ از فعاليتهاي‌ آموزشي‌ جهاد سازندگي‌ كه‌ در انتهاي‌ كتاب‌ گزارش‌ سمينار درج‌ شده‌، اشاره‌ مي‌شود‌. اين‌ فعاليتهاي‌ آموزشي‌ در سطح‌ كشور تا آخر سال‌ 1360 انجام‌ شده‌ است‌.

 جهاد سازندگي‌ استان‌ آذربايجان‌ شرقي‌ از جمله‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌: ماشين‌ جوجه‌ كشي‌، رانندگي‌ و سرويس‌ كمباين‌، آبرساني‌ و دامپزشكي‌، رانندگي‌ و سرويسكاري‌ تراكتور را برگزار نموده‌ است‌.  در استان‌ آذربايجان‌ غربي‌ دوره‌ آموزش‌ نقشه‌ برداري‌ ساختمان‌ اجرا شده‌ است‌. در جهاد سازندگي‌ اصفهان‌ دوره‌ آموزش‌ بهداشتياري‌،مهندسي‌ وسايل‌ پزشكي‌ و دفع‌ آفات‌ برگزار گرديد و  در جهاد سازندگي‌ باختران‌ (كرمانشاه‌) دوره‌ نصب‌ سنگرهاي‌ بتني‌ اجرا شده‌  و در استان‌ زنجان‌ آموزش هاي‌ نمايش‌ فيلم‌، حسابداري‌، انبار داري‌ و آمار ارائه‌ شده‌ است‌. در خوزستان‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ تعمير موتور پمپ‌، برق‌ فشار ضعيف‌ ومكانيك‌ عمومي‌ انجام‌ گرديده‌ و  در جهاد سازندگي‌ مازندران‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ توليد برنج‌ آمل‌ 2 و 3 و ماشين‌ آلات‌ كشاورزي‌ داير شده‌ است‌.  در جهاد سازندگي‌ فارس‌ دوره‌هاي‌ تئاتر، فيلم‌ و اسلايد، آمارگيري‌ شناسنامه‌ روستائي‌ و چاپخانه‌ برگزار شده‌ است‌. در يزد دوره‌ آموزشي‌ فن‌ نويسندگي‌ و داستان‌ نويسي‌ و در دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ نظير: موتورهاي‌ زميني‌، مكانيك‌ ديزلي‌، پمپ‌، حفاري‌، سد سازي‌، مكانيك‌ ماشين‌هاي‌ راهسازي‌، قنات‌ و آبياري‌، تلقيح‌ مصنوعي‌ و فرهنگي‌ داوطلبين‌، تلكس‌، برق‌ توزيع‌ هوايي‌، مكانيك‌ بنزيني‌ و واحد دانش‌آموزان‌ برگزار شده‌ است‌. البته‌ در بيشتر مراكز جهاد آموزشهاي‌ عمومي‌ از قبيل‌: اصول‌ عقايد، قرآن‌، جامعه‌شناسي‌ روستائي‌، تاريخ‌ سياسي‌ اسلام‌ و شناخت‌ نظام‌ جمهوري‌ اسلامي‌ و مديريت‌ در اسلام‌، نيز برگزار شده‌ است‌. (همان ، 1360)

  اسناد منتشر شده در خصوص تشکیلات جهاد سازندگی  در همان سالهای اول فعالیت  نشان می دهد که در همه‌ كميته‌ها و واحدهاي‌ سازماني‌ و زير مجموعه‌ آنها در تشكيلات‌ اوليه‌ جهاد سازندگي‌ قسمتي‌ به‌ عنوان‌ آموزش‌ وجود دارد. (شوراي‌ مركزي‌ جهاد سازندگي‌، فروردين‌ 1360)

هماهنگي‌ فعاليتهاي‌ مرتبط‌  به امور جذب، نگهداری ، آموزش و ارزیابی عملکرد  جهاد گران در سازماندهي‌هاي‌ اوليه‌ جهاد سازندگي‌ در یک مجموعه سازمانی یکپارچه تحت عنوان امور نیروی انسانی در یک حوزه سازمانی بزرگتر تحت عنوان روابط عمومی به عنوان یک واقعیت محقق  در تاریخ سازمانی این نهاد ثبت شده است. دراولين‌ سمينار آموزش‌ در جهاد سازندگي‌  که در سال 1360 برگزار شده  و در مصوبه‌ كميسيون‌ شماره‌ 4  این سمینار كه‌ تحت‌ عنوان‌ تعيين‌ ضوابط‌ و دستور العملها، تشكيل‌ شده‌ است‌ ؛ در بند يك‌ از ضوابط‌ جذب‌ نيرو آمده‌ است‌ كه‌: "جذب‌ نيرو و تشخيص‌ صلاحيت‌ كلي‌ داوطلب‌ براي‌ عضويت‌ در جهاد، به عهده‌ امور داوطلبين‌ و تشخيص‌ و تعيين‌ کارایی و نوع رشته آموزشی مورد نیاز با توجه به علاقه  و استعداد فرد به عهده‌ واحد آموزش‌ مي‌باشد". (مقنی زاده،1381،ص 94)

  اقدامات مبتکرانه و ظرفیت سازی های دیگری نیز در حواشی الگوی آموزشی جهاد سازندگی  در مرور اسناد، مشاهده شده است. دو سال‌ و نيم‌ پس‌ از تنظيم‌ اولين‌ ضوابط‌ فعاليت هاي‌ آموزش‌ كاركنان‌ در جهاد سازندگي‌، آئين‌ نامه‌ شركت‌ مستمع‌ آزاد اعضاء جهاد سازندگي‌ در كلاسهاي‌ دانشگاهي‌ در شهريور ماه‌ 1363 با امضاي‌ مسئول‌ حوزه‌ روابط‌ عمومي‌ در شوراي‌ مركزي‌ جهاد سازندگي‌ به‌ تمامي‌ واحدهاي‌ سازماني‌ جهاد سازندگي‌ در سطح‌ كشور ابلاغ‌ گرديد. اين‌ آئين‌ نامه‌ باتوجه‌ به‌ توافقي‌ كه‌ بين‌ واحد آموزش‌ جهاد و وزارت‌ علوم‌ و آموزش‌ عالي‌ در اسفند ماه‌ 1362 حاصل‌ شده‌ بود؛ تنظيم‌ گرديده‌ است‌. بر اساس‌ اين‌ آئين‌ نامه‌ واحدهاي‌ آموزش‌ جهاد سازندگي‌ در سطح‌ كشور، زمينه‌ حضور جهاد گران‌ را در كلاسهاي‌ درسي‌ دانشگاهي‌ متناسب‌ با شغل‌ و صلاحيت‌ علمي‌اشان‌ به‌ مدت‌ 6 واحد در هر نيمسال‌ تحصيلي‌ فراهم‌ مي‌آورند.

 كمتر از يكسال‌ پس‌ از تصويت‌  این آئين‌ نامه‌ ، اصلاحيه‌اي‌ براي‌ آن‌ تحت‌، عنوان‌: "آئين‌ نامه‌ اصلاحي‌ آموزش‌ تكدرس‌ ضمن‌ خدمت‌ اعضاء جهاد سازندگي‌ " تهيه‌ شد.  اين‌ آئين‌ نامه‌ دو تفاوت‌ مهم‌ با آئين‌ نامه‌ قبلي‌ داشت‌. تفاوت‌ اول‌ اينكه‌ برگزاري‌ دوره‌هاي‌ آموزشي‌ تكدرس‌ مورد نياز هر كميته‌ يا واحد كه‌ طرح‌ درس‌ آنهاطبق‌ ضوابط‌ به‌ تصويب‌ جلسات‌ كارشناسي‌ رسيده‌ باشد؛ پس‌ از تأئيد واحد آموزش‌ دفتر مركزي‌ رأساً توسط‌ واحد آموزش‌ استانها در جهاد سازندگي‌ استان‌، جهاد سازندگي‌ شهرستان‌ و حتي‌ جهاد دهستان‌ بصورت‌ كلاسهاي‌ تكدرس‌، پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌.  تفاوت‌ دوم‌ اينكه‌ به‌ جاي‌ 6 واحد در هر نيمسال‌ تحصيلي‌، هر عضو جهاد سازندگي‌ مي‌توانست‌ 8 واحد در هر نيمسال‌ تحصيلي‌ در يكي‌ از دانشگاهها و مراكز آموزش‌ عالي‌ كشور و يا مراكز آموزشي‌ جهاد سازندگي‌ در كلاسهاي‌ درس‌ متناسب‌ با شغل‌ خود شركت‌ نمايد.  این آئين‌ نامه‌ اصلاحي‌ را اولين‌ وزير وزارت‌ جهاد سازندگي‌ در خرداد 1364 به‌ عضو شوراي‌ مركزي‌ و مسئول‌ حوزه‌ روابط‌ عمومي‌ و تمامي‌ شوراهاي‌ مركزي‌ جهاد سازندگي‌ استانها براي‌ اجرا ابلاغ‌ نموده‌ است‌. (همان،ص95)

پیتر سنگه یکی از پیشتازان مفهوم سازمان یاد گیرنده  معتقد است که مشارکت در دانش و دانایی زمانی رخ می دهد که اعضای سازمان ،صادقانه یکدیگر را یاری دهند تا ظرفیت های جدید برای عمل کردن در آنان بالنده شود و این همان خلق فرایند های یادگیری است.(جزنی،1382،ص 67) سنگه در سال 1990 در کتاب 5 فرمان، مفهوم مدیریتی و سیستمی سازمان یادگیرنده را مطرح کرده است.وی با بیان 5 فرمان مهم که عبارتند از:مهارت شخصی،دیدگاه مشترک،تفکر سیتمی،مدل های فکری ویادگیری تیمی اهمیت مفهوم مدیریتی و سیستمی سازمان های یادگیرنده را خاطر نشان کرد.(چیپر،1383،ص 12)

آنگونه که پدلر و همکاران در سال 1991 و آرمسترانگ و فولی در سال 2003 بیان کرده اند ؛یادگیری سازمانی وسیله و سازمان یاد گیرنده نتیجه است.سازمان یادگیرنده سازمانی است که ظرفیت تطبیق،تغییر،گسترش و انتقال خود را در واکنش نسبت به نیازها،آرزوها وآرمانهای مردم در درون و بیرون خود را داشته باشد.هردو مکانیزم ساختاری و فرهنگی یادگیری سازمانی برای ایجاد و نگهداری یک سازمان یادگیرنده مهم است.(ای جاناتان و پوتنیک ،2004،ص 421)

دو نویستده اخیرالذکر در ادامه مقاله کاملا تئوریک خود  به این نکته اشاره کرده اند که اجتماعات متعهد  Communities of commitment) ) در قلب سازمان یادگیرنده قرار داشته و به نقل از کوفمن و سنگه سازمان یادگیرنده را "شبکه اجتماعات متعهد" تعریف کرده اند. نویسندگان این  مقاله که در  آخرین شماره مجله سازمان یادگیرنده در سال 2004 چاپ شده  در انتهای مطالب خود به این نتیجه رسیده اند که برای ایجاد سازمان یادگیرنده در دنیای جدید کسب و کار در ابتدای قرن بیست و یکم، اجتماعات متعهد باید در جای خود  قرار گیرند تا روح سازمانی را گسترش  وتعمیق داده  و نیروی لازم را برای خلق فرهنگ سازمانی و باز تولید آن داشته باشند.(همان،ص426)

بکستروم نیز در مقاله دیگری در همین شماره از مجله سازمان یادگیرنده تحت عنوان:" یادگیری دسته جمعی"  ، روش اداره و نحوه تعاملات کارکنان در سازمان و فهم متقابل آنها و زمینه سازی یادگیری دسته جمعی را در شکل گیری سازمان یادگیرنده موثر دانسته است.(بکستروم،2004،ص470)

رسوخ  فرهنگ‌ آموزش‌ در تشكيلات‌ اوليه‌  سازمان جهاد سازندگي‌ و تعاملات جهادگران ازطریق نظام های  شورایی این تشکیلات ، از جهاد سازندگی یک  سازمان ‌ يادگيرنده  واقعی ساخت. سازمانی که توانست نیروهای مستعد را پرورش داده و  تولید نیروی انسانی قابل را به مثابه یکی از کارکردهای خود به ثبت برساند.تا جایی که بسیاری از مدیران ارشد کشور درحال حاضر در رزومه خود سابقه ای از فعالیت در جهاد سازندگی را دارند.

نتیجه گیری

جهاد گران جهاد سازندگی  در سال های مورد بررسی در این مقاله( 1365- 1358)  شاخص های توسعه یافتگی سازمانی و روستایی را با میزان تجلی ارزش های اسلامی در سازمان و روستا اندازه می گرفتند.از پيامهاي‌ امام‌  خمینی (ره‌) و واقعيت‌ وجودي‌ جهادسازندگي‌ در سالهاي‌ اوليه‌ فعالیت آن  متوجه‌ مي شويم‌ كه‌ کارجهادسازندگي‌ و مديريت‌ آن‌ پديده‌ اي‌ منحصر به‌ فرد ، تاريخي‌ و كم‌ سابقه‌ است‌ . جهادسازندگي‌ تجربه‌ اي‌ حاكي‌ از دنياطلبي‌ وآخرت‌ جوئي‌ همزمان‌ است‌ . همراهي‌ تكنيك‌ ومعنويت‌ ، دين‌ وپيشرفت‌ است (مقنی زاده،1377).

ارزش های مورد نظر جهادگران ابعادی معنوی ومادی داشت.این ارزشها از روحیه جهادی یا فرهنگ جهادی که جو سازمانی  جهاد سازندگی در سال های اولیه فعالیت جهاد که مصادف با سال های اولیه پیروزی انقلاب اسلامی در ایران بود؛متاثر ومنبعث از روحیه جوانان بنیانگذار جهادسازندگی بود.الگوی آموزشی جهاد سازندگی نیز در چارچوب همین فرهنگ سازمانی قابل درک است.

فرهنگ سازمانی جهاد سازندگی در این سالها ،سرمایه اجتماعی این سازمان را به سرعت ،انباشته ومتراکم کرد.انباشت اعتماد سازمانی و نگاه مثبت به نیروی انسانی منجر به گسترش فضای مشارکت برای ایفای رسالت"همه باهم جهاد سازندگی" شد.تسری روحیه جهادی و نیاز های مادی و معنوی جامعه روستایی و جامعه جهادگران که فصول مشترک زیادی هم داشت،خود به خود به یادگیری سازمانی دامن زده و سازمانی یادگیرنده ایجاد کرد.الگوی آموزشی جهاد سازندگی در چنین زمینه سازمانی و اجتماعی به سرعت شکل گرفته و کارکردهای قابل توجهی هم به همراه داشت.

پیشنهاد

پیشنهاد می شود مدیران منابع انسانی ومدیران توسعه منابع انسانی کشور به همراه پژوهشگران  آموزشی و صاحبنظران علوم اداری و علوم تربیتی کشور، تجربه  معرفی شده در این مقاله را به بوته نقد وبررسی جدی گذاشته و تدابیر لازم را برای استفاده بهینه از این تجربه اتخاذ نمایند.

منابع و مآخذ

افشار،علیرضا،1360، آشنایی با تشکیلات جهاد سازندگی، روابط عمومی دفتر مرکزی جهاد سازندگی.

انتشارات دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌،تیر ماه 1359، سمینار سراسری اولین سالگرد جهاد سازندگی.

انتشارات دفتر مركزي‌ جهاد سازندگي‌، 1360، گزارش‌ سمينار سراسري‌ واحد آموزش‌ جهادسازندگي‌ (4 الي‌ 8 اسفند 1360).

جزنی ،نسرین،1382،تدوین استراتژی های توسعه منابع انسانی، تحول اداری ،دور هفتم،پاییز 1382 ،شماره 41.

چیپر،سونیل،1383، تنها سازمان های یادگیرنده رقبا را پشت سر می گذارند، حمید رضا یار محمدی، آموزش هماهنگ، شماره 158-157 ،موسسه مطالعات بهره وری و منابع انسانی.

روابط عمومی دفتر مرکزی جهاد سازندگی ،مرداد1359، کارنامه11 ماهه جهاد سازندگی.

شورای مرکزی دفتر مرکزی جهاد سازندگی، 1360، طرح تشکیلاتی جهاد سازندگی.

گروه آموزش مدیریت( محمد حسن مقنی زاده)، فروردین 1369،آشنایی با جهاد سازندگی.

مقنی زاده(محقق معین)،محمد حسن،1377، مديريت جهادي، خلاصه مقالات همايش علمي مشاركت كاركنان ونقش آن در پيشرفت امور سازماني،سازمان امور اداری واستخدامی کشور.

مقنی زاده(محقق معین)،محمد حسن،1381، آموزش و بهسازی کارکنان دولت در ایران (بررسی موردی: میزان اثر بخشی آموزش های ضمن خدمت مرکز آموزش عالی امام خمینی(ره) در سال 1378)،موسسه آموزش علمی کاربردی وزارت جهاد کشاورزی.

میرسپاسی،ناصر،1382،در آمدی بر اولین کنفرانس توسعه منابع انسانی،تحول اداری ،دور هفتم،پاییز 1382 ،شماره 41.

Backstrom, tomas, 2004, Collective Learning, The Learning Organization, volume11 number 6, 2004, pp.466-477.

Eijnatten,Frans M. van, Putnik ,Goran D.,2004, Chaos,complexity,learning,and the learning organization, The Learning Organization, volume11 number 6, 2004, pp.418-429.

 

Jiahd­ Sazandegi Training Model

 

Mohamad Hassan Mohaqeq Moein

 

 

Abstract

 

Needs assessment, formulation, administration & evaluation of training in Jihad Sazandegi Since its foundation in 1980 Till 1987 was organized in a framework which will be interpreted as Jiahd­ Sazandegi Training Model in this article.

The analysis of agricultural training since its beginning one century ago till the present time showed that Jiahd­ Sazandegi Training activities in its first eight years had a structural integrity, enjoying specific and determining organizational functions in the agricultural sector.

The four basic features of Jiahd­ Sazandegi Training Model include:

1.     Training Management in the framework of integrated system of human resources management.

2.     Using methods of apprenticeship and experimental & on –the- job training in the training process.

3.     Training planning with the participation & continues & emphatic coordination of executive units.

4.      Using various and efficient methods to supply the training costs.

In this article, it has been attempted to describe the developmental factors contributing to the foundation of Jiahd­ Sazandegi Training Model during above-mentioned period which emerged under "Jihad-based Management" with elaboration on the elements and structure of this model. During 105 years of presenting to the agricultural sector in Iran, some measures, more or less, have been taken to document and collect the experiences.

The writer hopes to have been of help through the documentation of one of these experiences in this article to create the context of recognition and exchange of training experiences in the agricultural sector, and to pave the way for gaining knowledge & optimal use of these experiences. This article, meanwhile, aims at introducing and explaining one of the dimensions of "Jihad-based Management".

 

Key Words:

Jiahd­ Sazandegi, on -the- job training, Training model, Agricultural sector, Agricultural Training, Training Management, Training planning, learning organization, Jihad-based Management.

 

 

تذکر:

چکیده این مقاله در کتاب خلاصه  مقالات همایش علمی آموزش کشاورزی کشور که به همت انجمن ترویج  و آموزش کشاورزی ایران در 10 و11 آبان 1385 در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد ؛ منتشر شده است. متن کامل آن نیز در CDمجموعه مقالات همایش به صورت الکترونیکی بین شرکت کنندگان در همایش توزیع شده است.شاید کتاب مجموعه مقالات همایش نیز توسط سازمان آموزش فنی وحرفه ای کشور منتشر گردد.

 

بازگشت به فهرست مقالات